E mërkurë, 18 nëntor 2026

Rubrikat

Mbështet Limit.al

Zbulohet ADN-ja 4000-vjeçare e cila zbulon se si u shkaktua murtaja

Një ekip studiuesish që gërmonin vendet e varrimit masiv në Angli kanë zbuluar ADN-në e baktereve që shkaktuan murtajën në mbetjet skeletore njerëzore dhe ato janë rastet më të vjetra të njohura të sëmundjes në Britaninë e Madhe, citon “CNN”.

Rastet e Yersinia pestis datojnë 4000 vjet më parë, sipas një raporti të publikuar në revistën “Nature Communications”.

ADN-ja bakteriale është mijëra vjet më e lashtë se lloji më i vjetër i zbuluar para këtij zbulimi të fundit. Sipas autores kryesore të studimit Pooja Swali, studente e doktoraturës në Laboratorin Skoglund në Institutin Francis Crick në Londër, ky lloj, i identifikuar në vitin 2018 në një vend varrimi të njohur si Edix Hill në Cambridgeshire , ishte 1500 vjet më parë.

Mostrat e baktereve që shkaktojnë murtajë u gjetën në dy vende të ndryshme varrimi masiv: një në Anglinë jugperëndimore në qarkun e Somerset dhe tjetri në qarkun veriperëndimor të Cumbria, afër kufirit të Anglisë dhe Skocisë.

Distanca midis vendeve sugjeroi se sëmundja ishte e përhapur gjatë periudhës së vonë neolitike dhe epokës së bronzit, tha Swali.

Si i gjejnë studiuesit bakteret 4000-vjeçare?

Sipas studimit, ekipi mori mostra nga mbetjet skeletore të 34 individëve në të dy vendet.

Duke përdorur analizën gjenetike, studiuesit përcaktuan se kishte dy periudha të dallueshme kur murtaja u shfaq në Britani. Sëmundja u shfaq para ose rreth 4000 vjet më parë dhe përsëri rreth 1500 vjet më parë, tha Dr. Lee Mordechai, një lektor i vjetër i historisë në Universitetin Hebraik. i Jeruzalemit.

Kur bëhet fjalë për sëmundjen, ka shumë gjëra që shkencëtarët ende nuk i dinë përfshirë mënyrën se si u përhap, tha Swali.

Lloji i Yersinia pestis i gjetur në vendet e varrimit nuk përmbante gjenin që do ta mundësonte përhapjen përmes pleshtave, një tipar i zotëruar nga lloji që shkakton pandeminë e njohur si Vdekja e Zezë që më vonë shkatërroi Evropën mesjetare në shekullin e 14-të.

Të fundit

  1. Aktualitet

    Rekord në Ballkan/ 11,4 mijë studentë nga Shqipëria studiojnë jashtë, kryesoisht në Itali e Gjermani
  2. Opinione

    Trazira në Europë, aty ku Perëndimi i trazuar takohet me Lindjen paqësore
  3. Aktualitet

    Prishtina shtrenjton parkimin, deri në 20 Euro për një ditë në qendër
  4. Aktualitet

    Shqipëria dhe Kosova forcojnë bashkëpunimin për shpëtimin në male
  5. Aktualitet

    Bota përballet me mungesë financimi prej 30 trilionë Eurosh

Më shumë nga Enciklopedi