E mërkurë, 18 nëntor 2026

Rubrikat

Mbështet Limit.al

Nga qyteti i certifikatave/ “Idiotët” e Dostojevskit dhe të “mjerët” e Victor Hugos

Shkruan  Izet Shala

Malishevë, 24 dhjetor

“Idiotët” e Dostojevskit  dhe të  “mjerët” e Victor Hugos

                                                          Fjodor  Dostojevski                                                                    

Victor Hugo

Gjithë problemi me këtë botë është se budallenjtë dhe fanatikët gjithnjë janë të sigurt për vetveten, ndërsa të mençurit janë plot dyshime.

[Bertrand Russell, filozof (1872-1970)]

Dostojevski, Hygo dhe unë, tre njerëz, tre popuj dhe tri shoqëri, tri shtete,  tri shkolla dhe   katër kategori shoqërore “ Idiotët”, “ Të mjerët” , “ Shpërdoruesit” dhe “Populli”. U nisa për të  dhjetën herë në kërkim që t’i takoi “Idiotët “ e Dostojevskit  dhe përveç se në libra, takoi  idiotët drejtpërdrejt, interesante nuk dallojnë në pamje nga të tjerët, janë miqësorë, kanë histori, janë sovranë në vendimmarrje, kurse kanë edhe kushtetutën e pashkruar që me rigorozitet e zbatojnë  për kategorinë e vet, nuk lejojnë që  me asnjë mjet juridik dhe të dhunshëm t’u shkelet  dinjiteti, ndërsa kërkesa me sublime e tyre në epokën  e virtualizmit është. Të bërit komb.

“Të mjerët” e Viktor Hygos, janë kategoria që  nuk tregojnë vlera për  shoqërinë e vet, i sheh kah do  dhe ku do, me portret  të tmerrshëm, fytyrë  të mavijosur, duar të qara e thonj të pa prerë , flokë si flokë kali, të shtrirë në parqet ku lojën e fëmijëve e dashurinë e të rinjve ua shqetësojnë  me kërkim faljet, pa ditur se për çka kërkojnë falje.

Nuk kanë kushtetutë  si kategori shoqërore,  nuk janë fare miqësorë, nuk janë sovran, janë pa territor e  pa vendimmarrje, janë që besa edhe pa liri, të robëruarit e vetvetes, e pranojnë nënshtrimin, shantazhin për një pallto të  vjetër, për një kulm prej kashte thekre, për një kafshatë bajate dhe për një  makinë me avull.

Unë, koha dhe  njerëzit e mi, parafytyroni se çfarë sharmi paraqesin në fotografi, çfarë vlera i krijojnë dhe i zbatojnë për shoqërinë, sa miqësisht shpërdorojnë taksen  dhe shtiren ideal për atdheun dhe kategorinë e vet, sa akuzojnë idiotët dhe të mjerët që nuk kanë shpërdoruar bash as njëherë taksen e kategorive të veta , por i kanë mbrojtur  me jetë.

Bota  e mendimit, imagjinatës dhe veprimit, më tradhton,  kujt t’i besoi, idiotëve, të mjerëve, shpërdoruesve, jo asnjërës, por sistemi demokratik ka si rregull shumicën dhe shumica e krijon rregullën, rregulla normën, norma, aktin  dhe  akti ligjin.

Jeta zhvillohet në këtë biodiversitet, normalisht, marrje- dhënie, vajtje- ardhje, urrejtje- dashuri, besë- tradhti, idiot- të mjerë, shpërdorues- shantazhues, të uritur- të ngopur, të strehuar- të pastrehë,  të pasur- të varfër,  të robërua- të lirë, diktatorë- demokratë, të ditur- të pa ditur, të përgjegjshëm- të papërgjegjshëm, luftë- paqe,  parajsë- ferr, i gjallë- i vdekur, i vdekur i gjallë.

Perdja e jetës në skenën e teatrit “ Makthi”, filloi të bie, shikuesit të shpërndahen dhe së cili me së cilin komentojnë për trion e idiotëve, të mjerëve dhe shpërdoruesve, po fiktivja e dramës , “Populli”, ku ishte, ku është dhe ku do të jetë populli, populli që nuk po  lëshon Jehonën e kushtrimit, thirrjen e zgjimit, zgjimin e prushtë dhe t’i këpus vargonjtë e skuqur në duart e  ashta apo ashti ka vdekur….!!

Të fundit

  1. Aktualitet

    Rekord në Ballkan/ 11,4 mijë studentë nga Shqipëria studiojnë jashtë, kryesoisht në Itali e Gjermani
  2. Opinione

    Trazira në Europë, aty ku Perëndimi i trazuar takohet me Lindjen paqësore
  3. Aktualitet

    Prishtina shtrenjton parkimin, deri në 20 Euro për një ditë në qendër
  4. Aktualitet

    Shqipëria dhe Kosova forcojnë bashkëpunimin për shpëtimin në male
  5. Aktualitet

    Bota përballet me mungesë financimi prej 30 trilionë Eurosh

Më shumë nga Kulturë