E mërkurë, 18 nëntor 2026

Rubrikat

Mbështet Limit.al

Të gjeta, o Pjeter Marku i Mirditës! – Esse nga Ramiz LUSHAJ-

Kena kohë pá u pá bashkë në Tiranë. Qysh atë ditë fill marsi 2020 në Bulevardin “Zog I”, kur ishe me Dod Lulin, realizuesin e Memorialit për Qeverinë e Kimzes (26 prill 1911), Qeverinë e (para)Pavarësisë e kryetarin e saj, Terenc Tocin. Asokohe po gatiteshe për me shkue në Amerikë, te Federata PanShqyptare “Vatra”, te perurimi i Shoqatës së re “Bajraktari”…në Nju Jork, Nju Xhersi, Boston, Uashington…

E, atë pak kohë ndeje në ecje, folëm dhe për rrugëtimin tand në Zvicër, në janarin e 2020-tës, së bashku me gazetarin e veprimtarin Aleksandër Ndoja i portalit “Pirusti News”, doktoren e shkencave Rovena Vata e Qendres Albanologjike, historianin Paulin Z. Zefi…E, ka’i’herë nuk të kujtohen te tana: qysh harrova me të dvet si ia kalove me 2 mars 2020 në Lezhë, në përvjetorin e Beslidhjes së Skenderbeut, ku ishe sëbashku me kolonel Mark Markun, që rigjeneron energji veprimtarish në çdo dritë-ditë.

Une, në atë takim “dora-fol”, mos me mbet’ pa kallxue diçka për bohemen tande veprimtare kombëtare ri-solla në kuvendtarim ekspoziten tande të hapun në Rrozhajen shqiptare në Malin e Zi, në dyditëshin e Manifestimit PanShqiptar “Ora e Maleve”, në Edicionin e XI-të të tij, në Dhjetor 2019. Atje, aty, na kishte thirr’ miku ynë, Ali Daci i Alpeve Shqiptare, poeti, publicisti, mësuesi i Rrozhajës i dekoruemi nga Presidenti i Shqipërisë me dekoraten e lartë “Naim Frashëri i Artë”, nënkryetari i Shoqatës “Kosova për Sanxhakun”, zv/kryeredaktori i “Gazeta e Alpeve” për Malin e Zi e Sanxhakun.

Do kohë të atij folnimi na e mori biseda e te treve për Takimin Vjetor të Akademisë së Artit, Shkencës e Arteve “Mirdita”, me 7 dhjetor 2020, pasi Ju, i nderuemi Pjetër Marku, si kryetar i kësaj Akademie, e, sekretari i saj, Aleksander Ndoja (sëbashku me shumë të tjerë) po bani nji punë të mirë në vlerësimin e nderimn e punës të mirditorëve elitarë të gjakut e pragut, të mirditorëve të Mirditës së Madhe, të mirditorëve të punëve të mëdha. E bani mirë, më tepër se mirë, tue i nderue të nderuemit ndër kohëra e në ditët tona. I Nderuemi Nderon. E, sot, ma shumë se kurrë, njeriu nuk mund të rritet sy botës e bota mund të bahet e vogël, po nuk i përdorem ma shumë se fjala botnore ma popullore “Okej”, edhe shenjtninë e dy fjalëve “Faleminderit…!” e “Më fal…!”.

E, shumkush e din se çka ban ti, o Pjetër Marku, njeriu i punëve të mira. Ti, këta muajt e fundit, ishe dhe në Rrëshen, “kryeqytetin” e vendlindjes tande. Ishe dhe në Kosovën dardane. Edhe… Se ti shkon gjithnjë andej e aty ku duhet ba mirë, tek i jepet dikujt e shumkujt një titull apo çmim nga Akademia “Mirdita”, tek promovohet një libër i një mirditori rrënjas… Se një libër á sa ngritja e një shtëpie, sa një shtëpi, sa një kullë mirdite, alpine, shqiptare. Se ma shumë se çdo kullë jetojnë “Meshari” gegnor i priftit e shkrimtarit arbnor, i lindur në Krajë, Buzuku i madh…dhe “Lahuta e Malcis” e të madhit Fishta i genit mirditor…e deri te brezsotmit e Kohës së Re Shqiptare, si…”Dardanët dhe Dardania në Antikë” e akademikut historian të ndjerë Zef Mirdita; “Etnologjia e Përgjithshme” e akademikut etnolog Mark Tirtia; “Kanuni i Lekë Dukagjinit, Variant i Mirditës” i prof. dr. Xhemal Meçit të Pukës- Mjeshtër i Madh; “Antologjia e mendimit të sotëm për Mirditën” i punëmadhit Gjon Marku; “Principata e Arbrit, Shteti i parë i Shqiptarëve” i historianit Nikollë Loka (që punon sa një akademi); vepra madhore në proçes për botim “Enciklopedia e Mirditës” (grup autorësh)…e shumë të tjera, që lista do të shkonte gatë e ti di për të gjitha, i kie të gjitha.

Tashti, kësokohe, në këtë pandemi globale: kur kena mbet’ në nji “Ngujim Modern”; kur i hedh hapat me leje e ecën me maska rrugës; kur flet me tjetrin sikur të ishe në distancë “dueli epik”; kur iu gëzohemi e idhnohemi masave të Qeverisë; kur gëzohena që jena shnosh e na vjen keq për ata që i kap Koronavirusi…, unë kujtojsha se ti je i mbyllun te pallati yt “Gener 2”, afër Burgut të Tiranës e Arkivit të Shtetit.

E dijsha, fort mirë e dijsha, se ti je nga ata që “e çan rrethimin” e Koronavirusit tuj punue me vepra arti, tue mendue e projektue veprimtari të tjera me Akademinë “Mirdita”, si Konferenca e pritshme së shpejti “Fani në Histori dhe Etno-Kulturë”, etj., tuj planizue me tematikë e faqosje (së bashku me kryeredaktorin Aleksander Ndoja) Revisten “Mirdita” të 26-tin numër, në të tetin vit (më duket). Une, di edhe diçka tjetër për ty: nuk të punon në normalitete celulari, sepse të bajnë “bojkot” të sinjaleve ata “Të Burgut” kojshi teje, t’i shkelin të drejtat e njeriut për me folë në Epokën Digjitale…(!) Nejse, edhe ti, për këtë fakt e akt, je pjesë e taksirateve të kohës e të botës ! Fjalen e kam tjetër kund, për tjeter fakt:

M’u desht me ditë diçka për “Gazeta e Alpeve” për veprimtarinë e Akademisë tuaj të Artit, Shkencës e Letrave “Mirdita” dhe aty pashë se me 11 prill 2020 ishe në vendlindjen tande, në Mirditën e “Udhës së Kombit” e të Historisë Shqiptare. Pashë se kishe ba një pikturë të bukur, një peisazh “Pranverë në Ndërfanë dhe Gëziq të Mirditës”. Të lumtë mendja e syri, peneli e shpirti yt prej mirditori artist e atdhetar, prej një artisti qytetar e shqiptar…Ti je një mjeshtër i madh dhe në punët e vogla dhe ke bá aq shumë punë të tilla “të vogla”, një galeri të madhe, saqë do të mbetesh Mjeshtër i Madh.

Nga kjo pikturë e jotja e publikueme në Facebook u dijenova se nuk je në Tiranë, po në Mirditë. Të gjeta, o Pjetër Marku! Të gjeta…! Po ec me hapin e penelin tand maleve e luginave të Mirditës. Ndoshta kie hy’ në karantinën e detyrueme pas kthimit tand nga Amerika. Ndoshta të tërhjek me fuqi magnetike, me magji shpirtërore, me fuqi idealesh e krenarie, vendlindja jote, Mirdita. Ndoshta “të mban me hater” ministri i Brendshëm, se është mirditor, ushtarak e politikan i karrierës deri në gjeneral e ministër. Ti je dhe pensionist, (kështu quhesh me letra të ISSH), ti je 73 vjeçar (më fal, përndryshe, realisht) ti je 37 vjeçar. Se jeton, punon, krijon, veprimtaron si nji 37 vjeçar.

O ç’m’u kujtua diçka për ministrin e Brendshëm, që më ka dhanë falas e pa fajësi gaz kimik tue studiue mbi libra e fletore në Bibliotekë Kombëtare në Tiranë. I thuaj ministrit (në t’u dha mundësia) ose ta dijnë (n’i lexoftë këto fjalnime esseje), se duhet me e bá punë të kryeme (edhe, sipas premtimit e lobimit të tij) rikonstruksionin e asfaltimin në parametra europian rrugen 40 kilometra e ma të demtueme të tokës e botës nga Perlat-Kurbnesh-KrejëLurë e FushëLurë, perndryshe, edhe në koft ministër e gjeneral nuk ka me mbet’ as “ushtar” në Mërkurthin e tij të lindjes, fqinjë me Lurën historike, kulturore, turistike, kah kalon rruga për në Lurë! E them këtë sepse ai që nuk ban për vendlindjen e vet nuk mund ta bajnë as për Kombin e tij. Nejse, fjalen e kena diku tjetër (pa politikë, jashtë politikës) për koronavirusin, për Pikturën.

Aty, kryefjalë të pikturës tande, tekstualisht, i krye-thue: “Pranverën nuk e ndal asnjë virus”. E vërtetë. Sikurse është e vërtetë edhe kjo tjetra: artistët, krijuesit, janë “qytetarë të botës”, nuk i ndalon asnji virus, asnji nen, asnji kufi, askush e asnjiherë, për me krijue të ardhmen, për me sjellë pranverë e vjeshtë për tokën, për qiellin, për botën, për kohërat.

Edhe ti, artisti e veprimtari i njohur Pjetër Marku, në moshën tande, me punët e tua me Akademinë e Revisten “Mirdita”, me pikturat e ekspozitat e tua të pikturës, me veprimtaritë e tua/për të tjerët, duke punue edhe në ditët ma të vështira “Covid-19” për punë e vepra të mira, edhe në në kofsh 73 apo 37 vjeç, edhe në kofsh në “Ngujim Modern” apo në Luginën e Fanit të Vogël, ti punëmadh sjell Pranverë, nji pranverë të madhe.
Se Zoti dhe Njerëzit e sjellin në Natyrë e në Shpirt Pranverën. E, Pranvera ka me ardhë shpejt e mirë kudo në/ndër Shqiptari, kur kena njerëz të mendimit e veprimtarimit si Pjetër Marku i Mirditës.

Të fundit

  1. Aktualitet

    Rekord në Ballkan/ 11,4 mijë studentë nga Shqipëria studiojnë jashtë, kryesoisht në Itali e Gjermani
  2. Opinione

    Trazira në Europë, aty ku Perëndimi i trazuar takohet me Lindjen paqësore
  3. Aktualitet

    Prishtina shtrenjton parkimin, deri në 20 Euro për një ditë në qendër
  4. Aktualitet

    Shqipëria dhe Kosova forcojnë bashkëpunimin për shpëtimin në male
  5. Aktualitet

    Bota përballet me mungesë financimi prej 30 trilionë Eurosh

Më shumë nga Personazh