E mërkurë, 18 nëntor 2026

Rubrikat

Mbështet Limit.al

Çdo nikaj- merturas e ka një lot për ty, se ti e meriton dhimbjen, Doda ynë i mirë!

Nga Pjetër  META (PËRPALI)

            Asnjë nikaj- merturas nuk e ka të lehtë t’i japë lamtumirën Dod Prognit, Dodës që sot ka ndërruar jetë. Një dhimbje e thellë, një lëndim i thellë, që del nga palca e shpirtit tim, si tek çdo nikaj- merturas, nuk më lejon ta shqiptoj fjalën vdekje për Dodën e dashur. Doda nuk ishte vetëm i shtëpis së vet, ai ishte i Nikaj- Merturit, i Tropojës, i Veriut dhe krejt Shqipërisë. Doda ishte një njeri, një mësues, një historian, një atdhetar, një intelektual, një ish-sportist, një mik, një dashamirës, një humanist, një vëlla, një prind, një koleg, pra Doda ishte i të gjithëve, një njeri me shpirt të bardhë.

            Kudo shkoi Dod Progni la gjurmët e tij të pashlyeshme. Doda la pas kujtesën e moshatarëve të tij dhe të fëmijëve kur e shihnin tek vallëzonte me topin në livadhet e Nikaj- Merturit apo në stadiumin e Korabit të Peshkopisë apo të B.Curri; la pas kujtesën e mësuesit të talentuar, i cili ishte i dashuruar me të deri në sakrificë, la pas trashëgiminë me dhjetëra studime për Nikaj- Merturin, Tropojën e histori të tjera, të botuara dhe të pabotuara; la pas imazhin dhe kujtesën e intelektualit të shkëlqyer të Tropojës dhe të Shqipërisë, i cili ka shkëlqyer në hulumtimet dhe interpretimet shkencore; la pas dashurinë për nikaj- merturasit e tij, që i donte pa kursim,; la pas bjeshkët e natyrën që e adhuronte deri në vdekje.

            Pas të sotmes Doda do të na mungojë, por ai ka mbetur një njeri i përkryer dhe i tillë do të vazhdojë udhëtimin e tij në kujtesën, librat, ata që e njohën dhe ata që tashmë do ta njohin përmes trashëgimisë së shkruar që ka lënë. Ikjen e Dodës nuk e mbush gjë, e mbush vetëm adhurimi për atë njeri të rëndësishëm dhe tejet njerëzor, e mbush vetëm nderimi i figurës  dhe punës së tij.

            Nikaj- Merturit tashmë i është këputë një krah i fortë i kujdestarit të historisë së tij. E në kujtim të tij, ndoshta shpejt, ndonjë lahutë do të zbresë nga muri e do t’i bulojë në buzë lahutarit nikaj- merturas dhimbjen për Dodën. Bjeshka jonë do të lotojë në këtë ditë fund- tetori dhe sa herë do të vijë kjo ditë e trishtuar dhe në vitet e mëvonshme.

            Dodë, qofsh i parajsës, qofsh i paqes së shpirtit brilant, qofsh i lartësive, diell qofsh gjithmonë! Doda jonë i shtrenjtë. Çdo nikaj- merturas e ka një lot për ty, se ti e meriton dhimbjen, Doda ynë i mirë! Sa e paskeni dashur njëri- tjetrin ju vëllezërit! Sa pak kohë për të qenë me njëri- tjetrin! Veç fjalën vdekje nuk mund ta zë në gojë për ty, o Dodë Progni!

            DOD PROGNI*

Dod Progni, lindi në Salcë të Merturit më 02.08. 1942. Ai mbaroi filloren në fshatin e tij të lindjes dhe një vit në shtatvjeҫaren Gjonpepaj, familja e tij u vendos në Kolgecaj, ku mbaroi edhe shtatvjeҫaren. Shkollën e mesme e filloi në shkollën pedagogjike në Shkodër dhe pas vitit të dytë e çojnë në shkollën pedagogjike të qytetit të Peshkopisë. Aty mori diplomën e maturës 1956-1960. Duke qenë një lojtar mjaft i mirë i futbollit e mbajnë në Peshkopi mësues, duke e federuar me skuadrën “Korabi”, e cila lunate në kategorinë e parë, me Dinamon, Partizanin, 17 Nëndorin, Vllazninë etj. Me ekipin e “Korabit, ai lujti dy vjet me të rinjtë e njërin vit me të rriturit, në kategorinë e parë të kampionatit kombëtar të Shqipërisë.

Me kërkesë të Komitetit Ekzekutiv të Tropojës, në vitin 1962, transferohet mësues në qytetin B. Curri, duke e aktivizuar menjëherë në skuadrën e futbollit “Valbona”. Siҫ kam cituar tek nën ҫeshtja për sportin, Doda ishte ndër lojtarët më të mirë e ndoshta më i miri që gëzonte një trup të gjatë, të zhdërvjellët e mjaft elegant e zhvillonte një lojë të shpejtë, të bukur, siҫ ai ishte  në gjithë pamjen e tij prej djaloshi.

Pas mbarimit të shërbimit ushtarak Doda përsëri kthehet në Tropojë si mësues dhe regjistrohet në Institutin e Lartë Pedagogjik në Shkodër në degën Histori-Gjeografi e më pas me provime plotësuese mbron fakultetin dhe merr diplomën në fakultetin Histori-Gjeografi, në Universitetin e Tiranës.

Pas mbarimit të fakultetit shumë shpejt do ta prezantonte veten si një gjurmues i historisë e më pas si një historian i ri në rradhën e intelektualëve të tjerë të profileve të tjera të Tropojës.

Deri rreth viteve 1975, Doda do të punonte si mësues pranë gjimnazit “Asim Vokshi”, duke mbetur mësues e studiues i thelluar i historisë së Tropojës që nga lashtësia. Historia dhe historiku që ai tashmë po thellonte njohjen u bënë pjesë e punës dhe e përkushtimit të tij për të nxjerrë para lexuesve e popullit kureshtar tabanin tonë historik të trevave, gjurmët e gjurmimet e paraardhësve tanë dhe leximet për lashtësinë e qytetërimin nëpërmes rrënojave e gjetjeve të veglave e sendeve të tjera të përdorura prej tyre.

Në vitin 1975, kur Doda kishte grumbulluar një bagazh të madh njohjeje mbi historinë e Tropojës e të Malësisë së Gjakovës e më gjerë, në Dukagjin e Pult, Mirditë etj, pushteti vendosi që ta angazhonte të udhëhiqte punët shkencore- historike për gjithë Tropojën. Thjesht për arsye të një “njolle” biografike, atij nuk ia besuan edhe historikun e të gjitha kohrave, përfshirë atë të regjimit komunist. Por për Dodën, kjo periudhë ishte krejt e parëndësueshme, pasi ajo po jetohej, e nuk mund të quhej shkencore e jo më historike. Ai e pëlqente atë me të vështirën, të cilën dhe ia “vunë përpara”, për ta studjuar dhe ekspozuar në muzetë, që do ngriheshin për Lashtësinë, Mesjetën dhe Rilindjen.

Që nga viti 1975 e deri më sot, puna shkencore në fushën historike e historianit të talentuar e mjaft rezultativ e konkurrent, ndahet në 5 kapituj të punës e krijimtarisë.

E para, si udhëheqës i punës shkencore e historike për zbulimin e grumbullimi,n më pas pajisjen me dokumenta dhe objekte muzeale të Muzeut Historik të Tropojës, të periudhave të Lashtësisë, të Mesjetës dhe Rilindjes. Me një vullnet e punë të pakursyer, mbi bazën e studimeve e të gjurmimeve të thelluara e shkencore Doda arriti jo vetëm afatet e depozitimit e të reklamimit, por mbi të gjitha cilësinë e saktësinë, bazën dokumentare e relike, që argumentonin jetën e zhvillimin e qytetërimin e paraardhësve tanë, gjatë këtyra periudhave historike. Pavionet reklamonin historikun e këtyre tre periudhave, të realizuar që nga e para nga Dodë Progni, ishin pa dyshim më të mira dhe më të argumentuara. Për përurimin e muzeut më 11 janar 1988 e deri në vitin 1997, Doda punoi pranë muzeut si historian, lektor dhe shpjegues i gjithë historisë muzeale të Tropojës që nga lashtësia.

E dyta, ai ishte udhëheqësi i punës shkencore si historian për ngritjen e shtëpisë muze të Heroit të Popullit Bajram Currit dhe të Heroit të Popullit Mic Sokoli. Këto dy muze u udhëhoqën e u pajisën si dhe u ngritën si qendra muzeale shumë dinjitoze, në sajë të dijeve, vizionit e profesionalizmit të Dod Prognit.

E treta, pas përfundimit me sukses të dy këtyre muzeve me rëndësi kombëtare Dodës do t’i ngarkohej ngritja e 6 muzeve të tjera në gjashtë zona të rrethit të Tropojës, të cilët përmblidhnin historikun e fiseve të këtij rrethi që nga lashtësia e deri në vitet ’90 të shekullit XX. Këto muze u ngritën në Pac, Tropojë, Bujan, Shëngjergj, Gjonpepaj e Dragobi.

E katërta, Tashmë Doda do të futej në paraqitjen shkrimore për lexuesit të studimeve historike dhe etnografike për zhvillimet për ngjarjet, figurat dhe fenomenet e ndryshme të jetës shoqërore të Malësisë së Gjakovës. Ato janë të shumta, të cilat historiani Dodë Progri i ka ekspozuar në internet, por që akoma ato nuk janë “përkthyer” në një libër të vetëm për arsye financimi. Dhe ne po citojmë disa prej tyre:

1.“Alpinët dardanë”, (studim historik), 2. Harta arkeologjike e Tropojës, (studim historik), 3. Masakra e Herecit 1944 (stud. historik), 4. Ka edhe një Borovë tjetër në Shqipërinë e veriut- ai është Bytyҫi i Malësisë së Gjakovës (studim historik), 5. Kulla e Mic Sokolit (studim etnografik), 6. Kulla e ngujimit (kulla e Thepit) në Curraj Epër (studim etnografik), 7. Orët dhe zanat në përfytyrimin e nikajmërturasve (stud etnografik) 8. Qëndresa popullore e Koders Palҫit dhe Qafës së Agrit (stud historik), 9. Një shembull i shkëlqyer i dashurisë vëllazërore (operacioni i mbledhjes së armëve në Nikaj-Mertur 1946, (studim historik), 10. Rreth emrit dhe shtrirjes së Dukagjinit (stud historik), 11. Pjetër Mehmeti i Shalës, një yll i patriotizmit shqiptar (studim historik), 12. Bajram Curri, atdhetar dhe demokrat i shquar (studim historik), 13. Kuvendet e Malësisë se Gjakovës dhe roli i tyre në organizimin e vetqeverisjes dhe luftës për liri e pavarësi (studim etnografik), 14. Në Koferencën e Bujanit 31 dhjetor 1943- 2 janar 1944, u vendos në mënyrë demokratike bashkimi i Kosovës me Shqipërinë (studim historik) etj. Të gjitha këto e shumë të tjera studime historike, etnografike e publicistike, të cilat nuk i cituam, të shkruara nga Dodë Progni në një përmbledhje botimesh do nxirrnim disa volume libri.

Së pesti, krijimtaria e Dod Prognit në fushën e studimeve historike, etnografike e publicistike është pasqyruar e paraqitur edhe në shtypin e kohës, kryesisht për objektet muzeale të Tropojës si “Gjamadani i Zeqir Halilit”, “Cingarishtja e qelibarit e Prel Tulit”, “Cingarishtja e Isa Boletinit”, “Pasaporta e Bajram Currit” etj.

Për punën e përkushtimin që Dod Progni bëri për nxjerrjen e pasurimin e historisë shekullore të trevave të Malësisë së Gjakovës, Doda është dekoruar dy herë me urdhërin Naim Frashëri.

Por libri, i cili lartëson, jo vetëm vlerat e autorëve (bashkautorëve) Dod Progni e Zef Doda, por në mënyrë të veҫantë historinë e krahinë së Nikaj-Merturit, për të cilat edhe është shkruar ky libër është ai me titull “Nikaj-Merturi” (vështrim historik). Ky libër vërtet ka autorësi, por ai është “libri ynë”, “libri i nikajmerturasve”, siҫ thotë Mhill Ndrepepaj, i cili u botua në vitin 2003, pikërisht në kohën e duhur për popullin e kësaj krahine, për plotësimin e kërkesave tona të kahershme e interesin e veҫantë të banorëve të Nikaj-Merturit për njohjen e historisë.

Paraqitja e gjerë dhe e plotë nga Dodë Progni e historisë së Nikaj- Merturit, pak e trajtuar e si e munguar, pra jo e plotë nga historiografia, tashmë ajo ka një paraqitje dinjitoze si pjesë e pandarë e historisë së popullit tonë dhe e qëndresës shekullore për të qenë i lirë e i pavarur. Përgjegjësia që kanë marrë Dodë Progni e Zef Doda, për të shkruar këtë libër; pasqyrimi me vërtetësi e historisë së popullit të Nikaj-Merturit, na bëri të ndjehemi krenarë për origjinën, për qëndresën, për shpirtin atdhetar e të papërkulur para vështirësive të panumërta njerzore e natyrore.

Me materialin e paraqitur në librin e tij si bashkautor dhe të gjithë materialeve të tjera volumore si krijime shkencore, historike e etnografike Dod Progni vjen si një historian i formuar dhe i talentuar, i cili ven më para logjikën e më pas fakte e argumente shkencore, duke shkruar thjesht e kuptueshëm, të bën për vete duke tërhequr këndshëm ҫdo lexues, nga faqja e parë deri tek e fundit dhe për të kërkuar më pas ҫdo shkrim të tij të postuar në internet.

Dodë Progri e mbylli aktivitetin e tij të punës me shtetin në vitin 2005, duke marrë si “shpërblim” disa stimuj siç jepeshin në ato vite si: dekoratë “Mësues i dalluar”, medalje “Naim Frashëri” e  klasit. III-të dhe të Klasit të II-të, si dhe Medalje Pune, por Doda, për asnjë arsye, as shëndetsore, nuk e ka ndërprerë leximin e as gjurmimin historik e atë etnografik. Ai vazhdon të shkruajë akoma dhe më në thellësi të historisë e të etnografisë deri në gjenezë për popullin e Nikaj-Merturit, i cili së shpejti do të dalë përpara lexuesit me një tjetër libër tematiko-etnografik për jetën e aktivitetin e popullit të vet, që nuk e braktisi asnjëherë.

____________________

*Jetëshkrimi për Dodë Prognin është marrë nga libri në proces botimi, me titull “Nikaj- Merturi nga lashtësia deri sot”, me autor  Pjetër Meta.

Tale, Lezhë, 22 tetor 2020                                                                                           

Të fundit

  1. Aktualitet

    Rekord në Ballkan/ 11,4 mijë studentë nga Shqipëria studiojnë jashtë, kryesoisht në Itali e Gjermani
  2. Opinione

    Trazira në Europë, aty ku Perëndimi i trazuar takohet me Lindjen paqësore
  3. Aktualitet

    Prishtina shtrenjton parkimin, deri në 20 Euro për një ditë në qendër
  4. Aktualitet

    Shqipëria dhe Kosova forcojnë bashkëpunimin për shpëtimin në male
  5. Aktualitet

    Bota përballet me mungesë financimi prej 30 trilionë Eurosh

Më shumë nga Personazh