E mërkurë, 18 nëntor 2026

Rubrikat

Mbështet Limit.al

VAZHDON INJORIMI DHE NËNÇMIMI I ROLIT TË SHKENCAVE DHE PROFESIONISTËVE TË PYLLTARISË NË KOSOVË! – Nga Msc. Inxh.i dipl. Qazim Kukalaj

Në, Kosovë, por pothuajse në terë Botën, profesionistët e shkencave pyjore, profesionin dhe aktivitetet e tyre e zhvillojnë nën qiellin e hapur, të ekspozuar ndaj faktorëve klimatik, orografik , edafik dhe duke qenë të ekspozuar ndaj këtyre kushteve por edhe nga kafshët  e egra dhe gjallesat tjera.Në përputhje me këtë veprimtaria dhe puna në pylltari dhe e profesionistëve të shkencave pyjore, kategorizohet në një prej punëve më të vështira dhe specifike. Gjithashtu edhe menaxhimi dhe udhëheqja e këtij sektori trajtohet si më specifikja dhe më e rënda. Ajo që e dallon Kosovën nga vendet tjera dhe vërtet e shndërron në rast “ Suigeneris”  është përballja e këtyre profesionistëve me sfida dhe probleme shtesë si: interferencat politike, injorimi, nënçmimi dhe përdhosja e dinjitetit profesional e intelektual në vazhdimësi. Derisa në të kaluarën këta profesionist trajtoheshin si kuadër deficitar, për çudi pas luftës u zëvendësuan me militant partiak, persona të klaneve, rajoneve dhe familjeve të caktuara si dhe skemave të caktuara. Meqenëse pjesa më e madhe prej nesh nuk ishimmilitant të partisë/ve të caktuara, skemave të caktuara, klanit të caktuar, fisit të caktuar dhe miq të rrahagjoksëve të caktuar, përveç injorimit dhe përbuzjes ndaj nesh u ndërmorën masa disiplinorefilluar nga suspendimi, largimi nga puna,  përbuzja, degradimi dhe privimi i të drejtëspërpunë dhe punësim.

Për avancim në pozita udhëheqëse dhe menaxheriale, të ndërlidhura me pyllin dhe resurset natyrore as që mund të flitet, me përjashtim të periudhës 2000-2003 kur kuadrot punësoheshin dhe avancoheshin nga komisionet e udhëhequra nga ndërkombëtarët. Në atë kohë mezi pritnim që kjo e drejtë të kaloj tek udhëheqësit vendor, pa i shkuar askujt mendja se punësimet dhe avancimet do të transferohen tek militantët partiak, familjarët, rajonet e caktuara, rrahagjoksët, të besueshmit e dhe argatët e shefave!!! Askujt prej nesh nuk i shkonte ndërmend e as nuk mund ta imagjinonim se perspektiva e jonë dhe familjeve tona do të mbyllet dhe përdhoset me fjalitë: “ Kështu ka vendosur shefi”; “ Në cilën parti politike je”?; Nga i cili rajon vjen”; “ Në çlidhje me filanin  e pyetje të ngjashme.

Disa prej nesh, e përjetuam largimin nga puna nga ish regjimi vitet  90-ta dhe atë vetëm pse ishim Shqiptar dhe kurrë si dhe në asnjë moment nuk e kishim paraparëse diçka të ngjashme do ta përjetojmë edhe në Kosovën e pavarur,nga argatët, servilët dhe shërbëtoret e udhëheqësve politik.

Kriteret e punësimit dhe avancimit

Punësimet dhe avancimet u realizuan dhe vazhdojnë të realizohen jo vetëm në bazë të kritereve të lartë-përmendura  por edhe pa përfilljen e kompetencës ( dijes dhe njohurive) dhe përvojës së punës. Punësime dhe avancime të tilla jo vetëm që e zbehën rolin e profesionistëve të pylltarisë në Kosovë deri në degradim në kuptimin , se çdo kush dhe çdo profesion mund të ushtroj profesionin e pylltarisë, çdokush mund të udhëheq dhe vendos për menaxhimin e pyjeve, punët e silvikulturës pyjore, infrastrukturën pyjore, shfrytëzimin e prodhimeve pyjore drunore dhe jo-drunore, mbrojtjen e pyjeve nga sëmundjet dhe dëmtuesit si dhe mund të udhëheq çdo segment të ndërlidhur me pyje dhe resurse shoqëruese pyjore. Kjo praktikë, po e përsërisë “sui generis” rezultojë me zëvendësimin e profesionistëve të pylltarisë me profesionistë të lëmive tjera dhe atë jo vetëm në pozita  udhëheqëse dhe menaxheriale por edhe në pozita dhe aktivitetet  puro profesionale!

A janë profesionistë e shkencave të pylltarisë fajtor për gjendjen e në të cilën gjendet ky sektori në Kosovë?

Përgjigjen në këtë pyetje duhet kërkuar nga parimin se “ njeriu gjithmonë duhet të niset nga analiza e veprimeve të veta për gjendjen dhe vështirësitë në të cilat gjendet”.

Në rastin konkret edhe ne profesionistët e pylltarisë bartim një pjesë të fajit në të cilën gjendet ky sektor, për shkak se nuk arritëm të jemi këmbëngulës e as vizionar ta promovojmë profesionin, por u dorëzuam qoftë pse u detyruam, qoftë nga  interesat materiale e financiare, frika e  naiviteti e shkaqe tjera dhe në një formë apo tjetër iu nënshtruan injorimit, përdhosjes intelektuale e morale dhe me dashje dhe pa dashje ju veshëm karvanit dhe imponimit të degradimit të rëndësisë së shumëfishtë ekonomike,sociale dhe mjedisore të pyjeve dhe rëndësisë së shkencave pyjore. Numër shumë i vogël i profesionistëve ngeli i pa prekur. Kuptohet cilët.

Meqenëse udhëheqësit e emëruar nga politika dhe personat me ndikimi ( feudët) nuk kishin njohuri bazike për lëmin e pylltarisë, shumë shpejtë e diktuan stilin e tyre të punës duke kërkuar nga profesionistët e pylltarisë të raportojnë për  numrin e kamionëve dhe traktorëve të konfiskuar me material drunor, numrin e fletëdenoncimeve të ngritura ndaj prerësve jo ligjor të pyjeve dhe dëmtimeve tjera, numrin e fletëdenoncimeve të realizuara, numrin e personave të dënuar dhe të burgosur,  numrin e bastisjeve e veprime tjera ekzekutive të cilat janë pjesë e pylltarisë, çështje të cilat nuk kërkojnë njohuri e as profesionalizëm të veçantë. E  gjithë dija e këtyre “ shefave” dhe “profesionistëve” ishte dhe vazhdon të jetë kjo. Edhe më keç, në opinion,media të shkruara dhe elektronike, udhëheqës qeveritar dhe në shoqërinë Kosovare, shkencat e pylltarisë nga shkenca shumëdimensionale me rendësi ekonomike, sociale dhe mjedisore, me rendësi jetike për njerëzimin dhe gjallesat tjera u transferuar në ndjekje, kapje, dënim dhe burgosje të dëmtuesve të pyjeve.

Këtu dështuan edhe ata pak profesionist të cilët u detyruan që terë  energjinë, përpjekjet, njohurit dhe dijen profesionale e shkencore ta shpenzojnë dhe arsyetojnë  në diçka që nuk është profesionale e kurrsesi shkencore- në mbrojtjen e pyjeve nga faktori njeri!.

UDHËHEQËSIT E SEKTORIT TË PYLLTARISË ME SUKSES E IMPONUAN “DIJEN” DHE “NJOHURIT” E TYRE TEK QEVERITARËT DHE PARLAMENTARË, BILE EDHE TEK DISA ORGANIZATA DHE INDIVID NDËRKOMBËTAR

Ky degradim profesional e shkencor i lemisë së pylltarisë në mënyrë zinxhirore u bartë tek mediet elektronike dhe të shkruara, udhëheqësit më të lart politik e shoqëror dhe pothuajse në terë shoqërinë Kosovare!!! Vetë fakti se asnjë nga politikanë në asnjë prononcim e as në fushata elektorale apo intervistë nuk u morë me  nevojën e përmirësimit të strukturës sasiore dhe cilësore të pyjeve, plotësimin e nevojave të popullatës me material drunor, rolin e pyjeve në absorbimin eCO2, rolin e pyjeve në zbutjen e ndryshimeve klimatike, prodhimin e biomasës drunore,mbrojtjen e tokave nga erozioni, shtimin dhe pastrimin e rrjedhave ujore, turizëm, rekreacion, pushim e  shumë e shumë role dhe ndikime tjera në jetën dhe ekzistencën e njerëzimit dhe qenieve tjera të gjalla, por përkundrazi ashtu siç u kishin referuar të emëruarit dhe zgjedhurat nga ta, zakonisht në këtë mënyrë i përmbyllnin diskutimet e tyre:

” Pyjet duhet mbrojtur dhe duhet ashpërsuar masat ndëshkuese dhe funksionimin e organeve të drejtësisë sepse rrezikojmë të ngelim pa mushkëri”.

Disa lider të projekteve ndërkombëtare jo profesionist dhe pa përvojë në lëmin e pylltarisë, me mjeshtri dhe dinakëri  në projektet e tyre, punësuan njerëz jo profesional dhe jo kompetent dhe zbatuan si kriter kryesor njohjen e gjuhës Angleze.  E kuptueshme se të njëjtit frikoheshin se do të kundërshtoheshin nga profesionistët kompetent por edhe do të vërehej pa aftësia dhe mungesa e njohurive të tyre, ndërsa zakonisht jo kompetentët janë të dëgjueshëm dhe shërbëtor të mirë.

E njëjta skemë ndodhi edhe me rastin e shpalljes së zonave të mbrojtura të natyrës ( parqeve kombëtare)

Derisa që nga shekulli 14-të, profesionistet e shkencave  të pylltarisë u morën me Silvikulturën Pyjore, ne “ avancuam” dhe merremi vetëm me ndëshkime në shekullin 21-të “ Avancim kolosal”! Thënë shqip mjerim.

Duke e par dhe nuhatur dobësimin, neglizhencën dhe injorimin e profesionisteve të pylltarisë, , profesionistët e mjedisit dhe të lëmive tjera të ndërlidhura,me mençuri dhe dinakëri e shfrytëzuan rastin dhe dolën me ide te shpalljes së rajoneve të tëra pyjore “ Parqe Kombëtare” e zona tjera të mbrojtjes. Arsyeshmëria kryesore e profesionisteve të mjedisit e cila u bart edhe tek vendimmarrësit qeveritar e parlamentar: Komisione Parlamentare, Qeveria, Ministri, Fakultete, Institute, shoqata Jo-qeveritare, konsulent vendor dhe ndërkombëtar, ishte se shpallja e parqeve kombëtare i ndalon prerjet ilegale dhe nuk kishte arsyetim tjetër- paradoks tjetër. U fitua përshtypja se me shpalljen e parqeve kombëtare, me automatizëm do të ndërpriten prerjet ilegale! Kjo teze e pranuar dhe miratuar nga vendimmarrësit e Kosovës, jo vetëm që i demantoj përpjekjet e përgjegjësve të menaxhimit te pyjeve se janë të përkushtuar në mbrojtjen e pyjeve nga prerjet jo ligjore, përkundrazi  ua demantoj  “dijen” dhe “profesionalizmin” që në mendjet e tyre i dinin të gjitha gjërat në pylltari.. Bile profesionistë të ndryshëm shkuan edhe më larg në shpjegimin e vlerave të ekosistemeve, specieve bimore dhe shtazore te rralla, rrezikuara, në zhdukje, endemike, endemike-relikte, relikte, habitateve me vlera të veçanta, biodiversitetit të pasur, peizazheve specifike pa kyçjen dhe prezencën e profesionistëve të shkencave të pylltarisë. Nga shpjegimet e bëra në seminare, media, tryeza e gjetiu, u fitua përshtypja se profesionistet e Pylltarisë dhe shoqëria në përgjithësi për herë të par po dëgjon dhe po informohet për këto vlera!!!

Asnjëherë dhe nga asnjeri prej tyre nuk u dëgjua dhe argumentuar njohuria shkencore dhe praktike se si do të menaxhohen këto vlera dhe cili do te jetë ndikimi në nevojat e popullatës për material drusor dhe prodhime tjera pyjore! Nuk mund ti fajësosh promovuesit dhe ekspertët të cilët ose nuk kanë dëgjuar ose nuk e kuptojnë domethënien:Menaxhimi i qëndrueshëm i pyjeve. Asnjëherë dhe askush nuk i rrahu mendjes se njerëzit e shkencës së pylltarisë, edhe shkencëtar tjerë kanë pasur njohuri dhe i kane trajtuar këto gjera edhe para shekullit 14-te.

Zhvillimi i te gjitha këtyre ngjarjeve nga profesionistet e pylltarisë u përcoll në heshtje dhe qëndrim anash. Kishte shume pak reagime spontane dhe të çakorduara dhe asnjeri nuk mori kurajën dhe guximin profesional qe se paku të thotë:<< Akordohemi me ekzistimin e këtyre vlerave>>; << Këto vlera i dinim para jush>>; << Këto vlera umbrojtëm dhe u  kultivuan meshkuj e dekada nga profesionistët e shkencave pyjore”; “ Sikur ne mos ti kishim mbrojtur kultivuar dhe kujdesur këto vlera natyrore çfarë do të konservonit ju???.

Po e përmbyll me thënien ”‘ Kur maçorrët mungojnë minjtë bëjnë dasmë”

Të fundit

  1. Aktualitet

    Rekord në Ballkan/ 11,4 mijë studentë nga Shqipëria studiojnë jashtë, kryesoisht në Itali e Gjermani
  2. Aktualitet

    Prishtina shtrenjton parkimin, deri në 20 Euro për një ditë në qendër
  3. Aktualitet

    Shqipëria dhe Kosova forcojnë bashkëpunimin për shpëtimin në male
  4. Aktualitet

    Bota përballet me mungesë financimi prej 30 trilionë Eurosh
  5. Aktualitet

    Turizmi botëror drejt rekordit: 1.57 miliardë mbërritje më 2026

Më shumë nga Zëra