E mërkurë, 18 nëntor 2026

Rubrikat

Mbështet Limit.al

Shën Mhilli i përgjakur në Nikaj-Mërtur: 1946

Nga Besnik DUSHAJ – kryetar i Bashkisë të Tropojës

Të nderuar nikaj-mërturas, bijë e bija, nipa e mbesa dhe të afërm të burrave e grave të shquara, që qëndruan si këto male përballë diktaturës më të egër të Europës, komunizmit shkatërrimtar!

I nderuar deputet i Tropojës, z.Isuf Çelaj!

I nderuar kryetar i Shoqatës Antikomuniste të të përndjekurve politik të Shqipërisë, z.Nebil Çika!

I nderuar kryetar i Shoqatës Nikaj-Mërturi, Dr.Mhill Gecaj!

Të nderuara familje të persekutuara nga regjimi komunist!

Të nderuar pjesëmarrës, vëllezer e motra!

Nuk është rastësi që një varg të gjatë përkujtimesh dhe kujtese historike po e fillojmë sot këtu dhe në një ditë të shenjtë, ditën e Shën Mhillit.

Kaluam nga vendi dëshmitar i tmerrshëm, nga lendina e gjakut pak metra më poshtë dhe u ngjitëm te ky shesh kuvendesh, sigurisht me plot emocione dhe dhimbje.

Ngjarjen e 29 shtatorit 1946, tashmë e di i madh e i vogël, jo vetëm në Malësinë e Gjakovës, por thuajse në gjithë Shqipërinë.

Heronjtë e pamposhtur të asaj dite janë mbi 3000 burra, nga 15 e deri në 90 vjeç, nga të gjitha fshatrat e Nikaj Mërturit.

Ajo ditë që mori emrin tragjik “Operacion”, ka martirët e saj Ukë Qunin dhe Fetë Sadikun, ka dhjetra të arrestuar nën krismat e mitralozëve dhe qindra të internuar për në Berat e Tepelenë.

Qëndresë si ajo e Fetë Sadikut, vdekje si e Fetë Sadikut në mes 3000 burrave, që e panë tek binte midis tyre si vigan nga plumbat e xhelatëve, nuk njeh historia jonë.

Kjo ditë, që është quajtur edhe si Shën Mhilli i përgjakur, ishte si rrjedhojë e asaj urrejtje të madhe që shteti komunist dhe forcat famëkeqe të Sigurimit kishin për vendin e Lirisë, popullin e pamposhtur të Nikaj Mërturit, ishte ky popull që në nëntor të vitit 1944, kur mbi të u sulën si bishat me zjarr e hekur brigadat komuniste, u ngrit në një kryengritje heroike që do të zgjaste dy javë, nga Qafa e Kolcit, deri ne brigjet e lumit të Mërturit.

Në Tropojë e Shqipëri u vendos diktatura komuniste, binom i asaj fashiste, dhe për 50 vite brezat i vuajtën këtu tragjikisht pasojat e regjimit komunist në të gjitha fushat e jetës.

Thuajse çdo vit, deri në vitin 1990, në Nikaj Mërtur dhe në zona të tjera të Tropojës u kryen vrasje me dhe pa gjyq, u bënë mijëra arrestime, internime, u konfiskuan prona dhe u izoluan familje të tëra, pastaj u hoq e drejta e besimit, u shkatërruan institucionet e fesë.

Të nderuar pjesëmarrës!

Sipas dokumentave arkivor, në fund të vitit 1952 dhe fillim të vitit 1953 me porosi të diktatorit dhe ministrit të brendshëm, vetëm për Tropojën u hartuan lista për çdo lagje e fshat, për arrestime masive dhe internimin e 200-300 familjeve. Shumë nga të arrestuarit, u turturuan dhe u ekzekutuan pa dalë në gjyq…

Sot në këtë ditë të përkujtimit të krimeve të komunizmit në Tropojë, kujtojmë qëndresën legjendare të popullit të Malësisë tonë, që nuk u përkul, nuk u mposht, por qëndroi krenar para kombit e historisë.

Nga ky vend, ku u krye masakra më e madhe, dua t’u bëjmë homazh dhe një nderim të madh mijëra burrave e grave, që janë heronjtë e pavdekshëm të kësaj qëndrese mbinjerëzore.

Në piedestalin e historisë së Malësisë së Gjakovës do të qëndrojnë në jetë të jetës martirët e Hereçit, djemtë e Qereshit, Hoxhajt e Lushës e të Pacit, pasardhësit e Binak Alisë, Halucajt e Bujanit, Hoxhajt e Gashit, Gjocajt e Kolgecaje, Cubel Dinët e Bradoshnicës, Jahelezët e Dragobisë, fretnit legjendarë të Nikaj Mërturit, e shumë e shumë familje të tjera që qëndruan dhe nuk u mposhtën nga regjimi çnjerzor.

Diktatura komuniste, simbolet e së cilës po valviten edhe sot nga disa segmente të këtij pushteti, në 50 vite shkatërroi çdo gjë të bukur e fisnike, ajo tentoi të tjetërsojë shpirtin dhe karakterin e malësorëve, lufta e klasave, superkolektivizimi varfëruan njerëzit dhe i çuan në kufinjtë e mbijetesës.

Të nderuar pjesëmarrës!

Ne sot e filluam këtu, për të vazhduar këtë kujtesë në gjithë njësitë administrative dhe në fshatrat e Tropojës.

Kjo do të kthehet në një lëvizje të fuqishme për evidentimin e krimeve të komunizmit dhe demaskimin e fuqishëm të tyre, në të njëjtën kohë do të nderohen me të gjitha mënyrat e mundshme ato familje, ata burra e gra, ato fise legjendare, që qëndruan, duke i rritur nderin dhe zbardhë faqen popullit historik të Tropojës.

Vëllezer e motra!

Këto mësime e kujtime të dhimbshme, që i kemi perjetuar prej kohësh, por që po i përjetojmë edhe sot këtu, do të jenë një start i ri për bashkinë Tropojë, duke lexuar me më kujdes vuajtjen e së kaluarës, ne do të mund të njohim më mirë dhe hallet e sotme, varfërinë, papunësinë, problemet ekonomike e sociale, qe fatkeqesisht janë të shumta në zonën tonë.

Ne do të bëjmë çdo përpjekje për të përmirësuar jetën e familjeve të të përndjekurve të diktaturës, të cilët ishin dhe mbeten krenaria e Malësisë së Gjakovës dhe e vendit.

Nderim ndër breza për martirët e 29 shtatorit 1946 dhe gjithë martirët që ranë përballë diktaturës komuniste!

Nderim përjetë për qëndresën legjendare të familjarëve të tyre !

Tropoja është vendi i lirisë, ajo do të mbetet gjithmonë fitimtare mbi diktaturat. Lavdi popullit të Tropojës!

Ju faleminderit!

Lekbibaj, 29 shtator 2018

____________________

Në qendrën e Njësisë Administrative Nikaj-Mërtur u përkujtua sot masakra e diktaturës komuniste të 29 shtatorit 1946, që ishte dhe fillimi i një seri ekzekutimesh me dhe pa gjyq, internimesh dhe persekutimesh të dhjetëra e qindra familjeve të Malësisë së Gjakovës. Me këtë rast u bë përurimi i përmendores me pllakën përkujtimore të qendrës antikomuniste të kësaj krahine. Në këtë veprimtari përshendeti dhe kryetari Bashkisë të Tropojës, z. Besnik DUSHAJ.

Të fundit

  1. Aktualitet

    Rekord në Ballkan/ 11,4 mijë studentë nga Shqipëria studiojnë jashtë, kryesoisht në Itali e Gjermani
  2. Aktualitet

    Prishtina shtrenjton parkimin, deri në 20 Euro për një ditë në qendër
  3. Aktualitet

    Shqipëria dhe Kosova forcojnë bashkëpunimin për shpëtimin në male
  4. Aktualitet

    Bota përballet me mungesë financimi prej 30 trilionë Eurosh
  5. Aktualitet

    Turizmi botëror drejt rekordit: 1.57 miliardë mbërritje më 2026

Më shumë nga Zëra