E mërkurë, 18 nëntor 2026

Rubrikat

Mbështet Limit.al

Adem Demaçi nuk është “Mandela i Kosovës”

Nga Ramiz Lushaj

Gjithandej, edhe në këto tre ditë zie të vdekjes së Adem Demaçit po flitet e shkruhet tuj e cilësue “Mandela i Kosovës”(!) Shumkush po mendo se kësisoj i ba ndopak nder e nderime Demaçit. Krejt e kundërta. Një krahasim i tillë nuk i ban nder as Demaçit në Kosovë, as Arbnorit në Shqipëri. Kurrkujt ndër shqiptarët, në shtete e treva etnike shqiptare.

Kurrgja nuk kam me emnin e figuren e Nelson Mandelës (1918-2013) si personalitet i madh jugafrikan e botëror, i nderuar me Çmimin Nobël (1993), me mbi 100 dekorata e tituj nëpër planetin tokësor, si dhe me “Urdhrin Lenin” në maj 1990, sikurse Stalini, Tito, Brezhnjevi. Me emrin e tij janë pagëzue shumçka në Afrikë e botë deri dhe Asambleja e Përgjithshme e OKB e shpalli ditëlindjen e tij, 18 korrik 2010, “Dita e Mandelës”. Sivjet, Mandela, do të ishte 100 vjeç.

Tashti po bahet gati një çerek shekulli kur isha në Afrikën e Jugut, në Johanesburg e Pretoria, në vitin 1994, asokohe kur Mandela ishte në kulmin e fushatës së tij të zgjedhjes së tij Presidenti i parë i zi në Afrikën e Jugut (1994-’99). Në emisione televizive të atyhit kuptonim se Mandela ishte revolucionar i madh, pasi ai dikur kishte qënë dhe antar ilegal i Partisë Komuniste (të ndaluar ligjërisht) të Afrikës së Jugut, etj. Ai ishte dhe President i Partisë Kombëtare të Kongresit Afrikan (1991-’97). Një ndër meritat e Mandelës ishte se kur u zgjodh President i Afrikës së Jugut e mori një të bardhë në detyrën e Zv/presidentit Frederik Williem de Klerk, rivalin e tij elektoral, (ish Presidentin e atij vendi në vitet 1989-’94), pasi ky shtet i ka mbi 5 milionë të bardhë e kryesisht në pesë qytetet ma të randësishmet.

Edhe në koft se i marrim për nga vitet e burgut Adem Demaçi i Kosovës ka pak ma shumë se Nelson Mandela i Afrikës së Jugut. Po kurrë e kurrsesi nuk mund të krahasohet burgimi i Mandelës me burgimin e vështirë deri në kushte sakrifice e mbijetese i Demaçit në Kosovë e Arbnorit në Shqipëri.

Nuk po due të ndalem te bindje politike të majta të njërit apo tjetrit, pasi këto i kanë disa të përbashkëta, po Mandela e Demaçi e kanë dhe një tjetër vlerësim të përbashkët, Çmimin “Saharov”, që e ndan Parlamenti Europian në 5 dhjetorin e çdo viti, në “Ditën e të Drejtave të Njeriut”, në nderim e kujtim të shkenctarit dissident rus, Andrej Saharov (1921-1989). Parlamenti Europian e nisi dhanien e këtij Çmimi me Nelson Mandelën më 1988 dhe më 1991 ia dha Adem Demaçit, tue iu ba nder Kosovës dhe Atij.

E, pa u zgat ma andejna, due me dijenue, çka thashë kryere, në fill të shkrimit: Pse Adem Demaçi nuk duhet me u thirr nga kurrkush e kurrnjiherë si “Mandela i Kosovës”.

Ma e para, se Mandela ishte në këtë botë e mbetet dhe në atë botë të përtejme si një lider që ishte kundër Lirisë e Pavarësisë së Kosovës, pasi në gjallje të tij krijoi me fjalë e veprime “një frymë kundër Kosovë” në Afrikën e Jugut. Kjo reflektohet dhe sot, në pasvdekjen e tij, pasi Afrika e Jugut është nga ato shtete të botës që nuk e ka njoft ende Republikën e Kosovën, shtetin e ri të Kosovës. E ka njoft dhe Mbretëria Losoto (më 11 shkurt 2014) që është krejtësisht brenda territorit shtetëror të Afrikës së Jugut, me një sipërfaqe pak ma të madhe se Shqipëria e me mbi 2 milionarë banorë, po nuk po e njef Afrika e Jugut me mbi 1 milionë km2 e mbi 50 milionë banorë!

E dyta, që ka lidhje me të paren, është fakti se Mandela ishte idealisht e praktikisht mik i njohur i Titos e mbasandejna dhe i afërt me Sllobodan Millosheviqin, dy liderët kryesorë të Beogradit që e deshën Kosovën nën Serbi e në Jugosllavinë e Tretë e të Katërt.

Mandela ishte haptas e ballas kundër Luftës së NATO-s në Kosovë në mars-qershor 1999. Njiherash, Mandela njihet dhe si një nga liderët e botës që shpeshtas e ashpërsisht ishte kundër Bushëve në Amerikë e Blerit në Britani, kundër dy miqëve të shquar të Kosovës.

Millosheveqi, ndër të gjithë miqtë e tij në botë, e zgjodhi më të parin Nelson Mandelën – presidentin në detyrë (deri më 16 qershor 1999) i Afrikës së Jugut për me kanë Negociator në mes NATO-s e Serbisë (Jugosllavisë së mbetur). Mandela, jo për shpirtin e tij prosllav, po ngaqë e kishte lanë takati i tij fizik i ktheu përgjigje Millosheviqit se mosha e tij mbi 80 vjeçare nuk ia mundësonte krerjen e këtij misioni diplomatik ndërkombëtar, pasi i duhet të kryente takime të shumta e të shpeshta me lëvizje në disa kontinente nga Afrika në Europë, Amerikë, Azi.

Në kulmin e Luftës së Kosovës (maj 1999) ishte Mandela që e ftonte Millosheviqin e Serbisë “për strehim politik” në Afrikën e Jugut, nëse e dëshironte apo ia kërkonin ose impononin situatat diplomatike, politike e ushtarake (ndër)kombëtare, që ai t’i shpëtonte gjykimit të Drejtësisë Ndërkombëtare për krimet ndaj popullsisë së Kosovës.

Ndërkohë, Afrika e Jugut e presidentit Mandela, e arrestoi më 1999, Mbretin Leka Zogu i Parë i Shqiptarëve, asokohe rezident në Johanesburg, për gjoja “mbajtje armësh”, të cilat ishin “trofe luftërash” e pjesë e një “muzue të tij privat”. Po, qëllimi i vërtetë i këtij arrestimi politik ishte fakti se kësokohe Serbia e Millosheviqit po luftonte për të shue çdo vatër të rezistencës ndaj tij deri në Afrikën e Jugut, pasi dhe Mbreti Leka Zogu I po niste një turne ndërkombëtar për Kosovën, nga Jordania e vende të tjera të gadishullit Arabik, në Mesdhe, etj. Tevona, kjo akuzë e fabrikuar u rrëzue nga drejtësia, prokurori përkatës u detyrue të jepte dorëheqje për shkak të paragjykimit të arrestimit të tij, etj.

Presidenti i Afrikës së Jugut, Nelson Mandela, kësokohe, 1998-1999, ishte i 19-ti Sekretar i Përgjithshëm i Organizatës së Vendeve të Pangazhuara (Non-Aligned Movement, NAM), e cila ishte themelue në vitin 1961 në Beograd nga J.B.Tito. Kjo me inisiativën e Titos, akt-krye me një Konferencë Ndërkombëtare të mbajtur më 1-6 shtator 1961 në Beograd të Serbisë e Jugosllavisë. I pari Sekretar i Përgjithshëm i kësaj Organizate ishte vet Tito (1961-’64). Jo vetëm në vitin 1999 kur e udhëhiqte Nelson Mandela, po dhe tevona kur e udhëhoqen Fidel Kastro e Raul Kastro të Kubës (2006-’09) apo Mahmoud Ahmadinejad e Hassan Rouhani të Iranit (2012-’16), etj. kjo Organizatë e Vendeve të Panagazhuara me 120 vende antare e 17 me statusin e vëzhguesit e me qendër në Xhakarta të Indonezisë, me nostalgji proTito e për Jugosllavi të Vjetër të Titos, është me një ndikim të madh për keq në njohjet e Pavarësisë së Kosovës, për çuarjen e saj drejt antarësimit në OKB.

Pas gjitha këtyre që fjala folëm për Nelson Mandelën, për kundërshtitë e mbrapshtitë e tij ndaj Kosovës së Lirë e të Pavarur, duhet me thanë se është e tepërt, e keqe, e gabuar, që Adem Demaçi të thirret edhe në përcjelljet e fundit si “Mandela i Kosovës”.

Përndryshe: Adem Demaçin kena qysh e thërrasim, kena çka e thërrasim, pasi Adem Demaçi është “Hero i Kosovës” (2010), “Nderi i Kombit” në Shqipëri, “Saharov” në Europë, po mbi të gjitha, para të gjithave, me të mirat e tij të mëdha e të metat e tij të rrugëtimit, Adem Demaçi është Adem Demaçi, është “Adem Demaçi i Kosovës”.

Të fundit

  1. Aktualitet

    Rekord në Ballkan/ 11,4 mijë studentë nga Shqipëria studiojnë jashtë, kryesoisht në Itali e Gjermani
  2. Aktualitet

    Prishtina shtrenjton parkimin, deri në 20 Euro për një ditë në qendër
  3. Aktualitet

    Shqipëria dhe Kosova forcojnë bashkëpunimin për shpëtimin në male
  4. Aktualitet

    Bota përballet me mungesë financimi prej 30 trilionë Eurosh
  5. Aktualitet

    Turizmi botëror drejt rekordit: 1.57 miliardë mbërritje më 2026

Më shumë nga Zëra