E mërkurë, 18 nëntor 2026

Rubrikat

Mbështet Limit.al

KU NDODHET KUFIRI I KOSOVËS ME MALIN E ZI?!

Nga Rexhep  DEDUSHAJ *

Kohëve të fundit po flitet shumë dhe është problemi aktual i madh Ratifikimi i Kufirit në mes të Kosovës dhe Malit të Zi. Politika në Kosovë është ndarë në kampe, që janë ballëpërballi: Opozita thotë se janë shitë tokat shqiptare, ndërsa Qeveria e mohon…! Po, cila është e vërteta? Çfarë thonë matanë kufitit shqiptaro-shqiptar?

Për të siguruar më mirë se kah shtrihet vija kufitare e vërtetë, bashkëbiseduam me Avdi Brahim Nokshiqin.  Gjyshi i tij, Zhuji, kishte rënë në luftë me malazezët në vitin 1913. Babai, Brahimi, ishte rritur bonjak. Nga Nokshi kalojnë në Rugovë, e para 35 vitesh vendoset në Zatra të Pejës, së bashku me 7 djemtë e vet. Tre prej të cilëve, që nga viti 1980 ndodhen në Suedi. Investojnë në vendlindje duke e ngritur restorantin modern, që e pagëzojnë me emrin “KALAJA e NOKSHIQIT”, si personifikim i Luftës të Nokshiqit.

Në atë luftë, në Luftën e Nokshiqit, nga kjo familje kishte mbetur Zhuj  Sadiku dhe dy femra -njera në luftë dhe tjetra ishte djegur në kullë. Që nga ajo luftë e më pas, asnjë mashkull në Nokshiq, nuk i ka ba 40 vjetë, por të gjithë vriteshin në përpjekje me shkijet – thotë Avdi Nokshiqi.

Ai, me revoltë, shton se edhe pas vitit 1944 kemi përjetuar shumë vuajtje si Nokshiqi, ashtu edhe krejt krahina e Plavë-Gucisë. Atbotë, si i thoshin “Koha e Shqypnisë”, bash në fillim të Viteve ’40,  të ndihmuar nga Ferrajt e Plavës, Imer Maliqi-Buçaj dhe zavëndësi i tij, nënkapobanda Bali Bajrami Mekulaj, e mbronin kufirin shumë të rrezikuar.

Atëbotë mbeti i vrarë te Ura e Murinës, Lan Selimi i Llukës. Imer Maliqi se lëshonte frontin që nga Sjekirica e në Qafë të Prijedorit, mbi Shekullar. Prej aty e deri në Mokna e mbronte kufirin Xhemë Bajraktari i Arzhanicës. Kur u vra Imer Buçaj në Prijedol dhe u varros me Lan Selimin te xhamia e Arzhanicës…

Prej Moknave e deri në Qafë të Çakorrit e mbajtën frontin, kufirin,  Rugovasit. Ndërkohë u vra Xhemë Bajraktari e Azem Mehmeti – të Arzhanicës dhe Bali Bajrami i Nokshiqit që mbetën në  Shekullar.

Në Çakorr egzistojnë varret e 4 Kukalajve të Drenocit të Deçanit dhe ai i Sahit Mehmetit të Logjes (Loxhes).  Aty janë edhe dy  “Kulla të Mbretit”  dhe varret e Jakup Bullës të Nokshiqit e një tjetër, që nga viti 1913.

Në Qafë Vraqevë  ekzistojnë mbi 20 varre dëshmorësh nga Rrafshi i Dukagjinit, në krye me Hajdar Jupen e Becit të Gjakovës .Aty ka edhe të nokshiqas.

Në Çakorr, si shenjë i kufirit është edhe Kulla në “Shejtan Tepe”.

Në Vaganicë janë 12-13 varre nga ushtarët e Shaban Polluzhës, që kishte shkuar në mbrojtje të Sanxhakut.

Te Kershi i Harushës gjendet “Kulla e Mbretit” në bjeshkën e Arzhanicës në Mokna. Pastaj “Kulla e Madhe” me 52 dhoma (shtabi kryesor i Ushtrisë Osmane e mbronte kufirin me Malin e Zi (e gjendet në Pod të Moknave).

Si shenjë kufiri është edhe guri ku u vra Sokol Çela i Çel Shabanit të famëshëm, i vrarë më 1913. Aty afër janë edhe nja 60-70 gurë varresh të Batalionit të Prizrenit, të cilët ranë në luftë në vitin 1919.

Te “Bajram Kulla”, në Qafë të Javorkut, ra dhe u varros dëshmori Grosh Ibra me Ibish Sahitin, të Rugovës dhe me një tjetër nga Shqipëria Londoneze dhe një nga Kusuriqi i Kosovës. Të gjithë të gjuajtur në një varrezë të përbashkët.

Nga Maja e Prehtë deri në Qafë Bari kufirin e mbronte Xhuk Haxhia me vullnetarët e vet.

Prej Qafë Meterizit e deri në Murgashë kufirin e mbronin Tahir Coli e Sali Rama.

Prej Murgashit e deri në Smilevicë kufirin e mbronte Rizë Zymeri me Sak Fazlinë – bajraktarin e Rugovës, që u vra dhe u varros në Smilevicë, vet i treti.

Nga Qafa e Diellit kufiri del te Kershi i Ujkut dhe në  Qafë Vranicë.

-Ky pra, është kufiri i Kosovës me Malin e Zi, i mbrojtur dhe i larë me gjak, ku gjenden me dhjetra e dhjetra varre të dëshmorëve, të cilët s’bënë të mbetën nën Malin e Zi agresor – tha me zemërim malësori nokshiqas në mbyllje të bisedës së tij.

_______

*Historian shqiptaro-amerikan, i origjinës nga Vuthajt e Plavë-Gucisë. Ka shkruar disa libra monografik për krahinën e Plavë-Gucisë, për Kosovën, për Diasporën Shqiptare në Amerikë.

Të fundit

  1. Aktualitet

    Rekord në Ballkan/ 11,4 mijë studentë nga Shqipëria studiojnë jashtë, kryesoisht në Itali e Gjermani
  2. Opinione

    Trazira në Europë, aty ku Perëndimi i trazuar takohet me Lindjen paqësore
  3. Aktualitet

    Prishtina shtrenjton parkimin, deri në 20 Euro për një ditë në qendër
  4. Aktualitet

    Shqipëria dhe Kosova forcojnë bashkëpunimin për shpëtimin në male
  5. Aktualitet

    Bota përballet me mungesë financimi prej 30 trilionë Eurosh

Më shumë nga Bota