E mërkurë, 18 nëntor 2026

Rubrikat

Mbështet Limit.al

Në betejën e Çanakalasë turqit me qëllim futën shqiptarët

Nga Gani Mehmetaj

Më një vonesë dyvjeçare e lexova një reagim ndaj shkrimit tim “A ishte Çanakalaja varri më i madh i shqiptarëve” të Gjergj Thanasit (?), në gazetën Tema, pa asnjë mbështetje dokumentare. Shkrimi ishte i ngatërruar, i paqartë dhe i pacak. Nuk e kuptova, megjithëse shqip shkruante. Por me aq sa e mora vesh ai ma kontestonte vërtetësinë e shkrimit, sikur donte të thoshte se shqiptarët shkuan me vullnet në luftë? Apo e kam gabim?
Ndriçime shkencore për këtë tragjedi, ku thuhet se u vranë mbi 25.000 shqiptarë nuk ka as nga turqit dhe as nga shqiptarët. Ka elozhe politike filoturke, marrëzira islamike e akuza të pambështetje idiotësh, kinse shqiptarët shkuan ta mbrojnë islamin, duke harruar se po i lënin prapa nëna e motra që t’ua përdhunonin pushtuesit serbë e grekë.
Urë ajrore Shqipëri -Turqi atëbotë nuk kishte, që t’u shkonin ushtarët shqiptarë në ndihmë turqve për mbrojtje të islamit. Ndërkaq, Ballkani ishte i pushtuar nga dhjetëra ushtri. Edhe mizë të ishin shqiptarët budallenj, s’kishin si t’u shkonin në ndihmë “vëllezërve” turq!
Prandaj reagimi i Thanasit duket marrëzi. Burimet që i kam shfrytëzuar për betejën e Çanakalasë, në mungesë të fakteve tjera janë:
1. Rrëfimet nga fëmijëria ime e familjarëve të atyre që shpëtuan nga Beteja e Galipolit- Çanakalasë. Në Rrafshin e Dukagjinit është folur shumë për këtë tragjedi. Vërtetësinë e versionit të parë të shkrimit tim ma mbështeten disa reagime të nipave, gjyshërit e të cilëve i futen me dhunë në luftën e Çanakalasë. “Ashtu na tregonte edhe gjyshi”, me shkruante një lexues nga rrethi i Gjakovës.
2. Në Pejë tregonin me të moçmit, me 1912 kur u tërhoq ushtria turke, mori me vete mijëra të rinj e burra shqiptarë me dhunë, pa opinga e pa çorape. Shumica kurrë nuk u kthyen. Pra ata i futën pas dy-tre vjetësh në betejën e Çanakalasë, pa i pyetur.
3. Nga një serial turk për betejat ballkanike: Kur ushtria turke po e braktiste Selanikun 1912-13, rrëfen seriali, gjenerali turk urdhëron: së pari nisini kryengritësit e të burgosurit shqiptarë. Ata i nxorën me pranga duar e këmbë. Turqia e kishte braktisur Shqipërinë, ndërsa ende merreshin me kryengritësit shqiptarë e të burgosurit.
4. Janë disa filma dokumentar turk, anglezë e italian për këtë temë.
5. Në betejën e Çanakalasë kishte nga të gjitha kombet e fetë që i përmend Gjergj Thanasi, madje sipas romanit “Qëllo, tashmë jam i vdekur” të Julia Navarro mori pjesë edhe një korpus herbre. Thua ta kishin pasur brengë mbrojtën e islamit, hebrejtë?
Për rifreskim të kujtesës po e përsërisë shkrimin tim “të kontestuar”

Çanakalaja varri më i madh i shqiptarëve

Ushtarët shqiptarë Turqia i rekutoi më dhunë e mashtrime. Vala e dytë ishin nizamët shqiptarë që ktheheshin nga Arabia, ndërsa ende pa e kuptuar ku ishin as kundër kujt luftonin, turqit i futën në thertore. Vala e tretë ishin kryengritësit shqiptarë të zënë rob që ushtria mizore turke i zvarritën nga Shkupi, Selaniku deri në Dardanele, ku i futën në luftë. Morën pjesë dhe u vranë nga i pari të i fundit, por nuk ishin në anën e askujt, ishin mish për top.

Një gazetare shqiptare i paska thënë presidentit turk se gjyshi i saj u vra në Çanakale (Galipole). Në Kosovë këngëtarë analfabetë e këndonin në kohëh e Rankoviqit e të Titos një këngë të përkthyer nga turqishtja, duke i vajtuar, por edhe himnizuar viktimat shqiptare që ranë kot si capi të kasapi në Grykën e Dardanelëve për “turqni e islam”. Një hoxhë nga Shkodra me pamje aziatiku, në një veb faqe islamike gënjen pa fije turpi kur shkruan se në betejën e Galipolit (Çanakalesë), Turqia e mbrojti islamin, ndërsa shqiptarët iu përgjigjen ftesës së xhihadit kundër të krishterëve. Harroi të thotë hoxha gënjeshtar se ata që e mbronin islamin në Çanakale, nuk i mbronin motrat e tyre në atdhe nga përdhunimi serb e malazez. Për të njëjtën arsye duhej të turpërohej a të mburrej gazetarja shqiptare për gjyshin e vrarë, që nuk vdiq për atdhe, po për tokë armiqësore?
Cila është e vërteta për masakrën e shqiptarëve në Betejen e Galipolit- Çanakalesë? Sepse në disa mjedise të islamizmit xhihadistë, nëpër xhamitë ku hoxhallarët shesin përralla për luftën e shenjtë kundër të krishterëve, përpiqen t’ua mbushin mendjen besimtarëve shqiptarë të paditur e analfabetë për kinse luftën e shenjtë të Galipolit-Çanakalesë. Është ky islami shkretinor që po ua shpërlanë trurin, duke i nxitur kundër kombit të vet. Sipas hoxhallarëve jeniçerë Turqia e mbrojti islamin, ndërsa shqiptarët iu përgjigjen ftesës së xhihadit kundër të krishterëve. E vërteta është krejtësisht ndryshe. Galipoli (Çanakale) ishte varri më i madh i ushtarëve shqiptar të rekrutuar më dhunë e mashtrime në Luftën e Parë Botërore. Morën pjesë dhe u vranë nga i pari të i fundit, por nuk ishin në anën e askujt, ishin mish për top.
Refugjatët shqiptar që i braktisën vatrat e tyre (1912-1913), pas masakrës së tmerrshme që bënë serbët e grekët kundër popullatës së pambrojtur, kalonin javët e muajt nën qiellin e hapur, në djerrinat e Edrenes. Autoritetet ushtarake turke nuk e patën vështirë t’i mobilizojnë. U thanë: serbët, grekët e rusët ia bëhen para Grykës së Dardanelëve, duke i frikësuar se do t’ua përdhunonin gratë, nënat e motrat para syve, po nuk e mbrojtën Çanakalen. Burrave të frikësuar u dhanë armë e municion, pak ushqime dhe i futën në llogore. Asnjëri nuk doli gjallë.
Vala tjetër e ushtarëve shqiptarë-nizamë, erdhën nga shkretëtirat arabe. Ata nuk e kishin idenë për ngjarjet në atdheun e tyre, as nuk e dinin se Turqia po shpartallohej, prandaj i futën në luftë pa u dhënë mundësi tjetër. Dhe u grinë nga plumbat e mortajat pa e marr vesh as kundër kujt luftuan as pse luftuan. Ranë pa dinë e pa iman, i therën si kafshët në thertore.
Vala e tretë e shqiptarëve të vrarë në Çanakale ishin kryengritësit shqiptarë që u zunë robër nga ushtria turke e shpartalluar që i zvarriti nëpër Shkup, Selanik deri në Çanakale, ku i mbylli dhe i bëri mish për top.
Turqia në aleancë me boshtin e krishterë, luftonte kundër anglo-francezëve, po ashtu të krishterë. Shqiptarët luftuan e vdiqën kot.
Pra, në Luftën e Parë Botërore, edhe në betejën e Galipolit luftuan në njërën anë Austro-Hungaria, Gjermani e Turqia (Boshti) kundër Britanisë së Madhe, Francës e Rusisë (Aleanca). Shtetet e krishtera kundër shteteve të krishtera. Turqia u gjend në njërin krah të krishterë. Ndërkaq, shqiptarët e shkretë s’kishin asnjë punë në këtë luftë që ua hëngri kokën. Megjithatë, Austro-Hungaria, Gjermani e Turqia nuk e mbrojtën Çanakalen, që ishte pika e cila do ta mbronte Konstantinopojen (Stambollin). Turqia s’kishet asnjë gjas të qëndronte, sepse e mori djalli ushtrinë e saj.
Trupat angleze e ruse u futën në Stamboll. Humbjet e tmerrshme në Çanakale s’patën asnjë kuptim, sepse synimi i Turqisë nuk u arrit, nuk e mbrojti territorin e vet. Turqinë e pushtuan trupat aleate (Anglia, Franca e Rusia). Kjo është historia që mund ta lexoni në të gjitha librat e qytetërimit Perëndimor, këtë nuk e mohojnë as historianët turq, por ca budallenj islamik gënjejnë, sepse e dinë se besimtarët e tyre nuk lexojnë as nuk dinë të lexojnë. Kështu, hoxhallarët pro serb e pro turq e sajojnë historinë kombëtare sipas porosisë së armikut tonë.
Qe nga ajo kohë Rusia e mori me dhunë të drejtën për të kaluar nëpër Ngushticën e Dardaneleve. Të drejtën e më të fortit e gëzojnë edhe sot e kësaj dite. Kështu, anija ruse në territorin detar turk para disa kohësh ua drejtoi tytat e mitralozave anijeve turke. Erdogani, idhulli i një grushti shqiptarësh islamikë e budallenj, nuk bëri as gek as mek. E mbërtheu frika në shtetin e vet. Rusët janë të rrezikshëm e të fortë për shtetin turk, prandaj provokojnë me arrogancë e primitivizëm.
Ndërkaq, kënga në gjuhën shqipe, e përkthyer nga turqishtja për heroizmat e betejës së humbur të Canakalesë, është kënga më idiotike në gjuhën tonë. Është këngë turpi. Si ta kish porositur Serbia që të thonë: ja budallenjtë shqiptarë për ke luftojnë, ndërsa nuk i dolën zot atdheut të tyre.

Të fundit

  1. Aktualitet

    Rekord në Ballkan/ 11,4 mijë studentë nga Shqipëria studiojnë jashtë, kryesoisht në Itali e Gjermani
  2. Opinione

    Trazira në Europë, aty ku Perëndimi i trazuar takohet me Lindjen paqësore
  3. Aktualitet

    Prishtina shtrenjton parkimin, deri në 20 Euro për një ditë në qendër
  4. Aktualitet

    Shqipëria dhe Kosova forcojnë bashkëpunimin për shpëtimin në male
  5. Aktualitet

    Bota përballet me mungesë financimi prej 30 trilionë Eurosh

Më shumë nga Histori