“UDHËTIMI” I FUNDIT I BAJRAM CURRIT:
DRAGOBI – KOLGECAJ – ZOGAJ – KRUMË…”
(Kujtime të bashkëkohësit Ukë Arif Ahmeti)
E mërkurë, 18 nëntor 2026

“UDHËTIMI” I FUNDIT I BAJRAM CURRIT:
DRAGOBI – KOLGECAJ – ZOGAJ – KRUMË…”
(Kujtime të bashkëkohësit Ukë Arif Ahmeti)
Foto: Bajram Curri, atdhetar e luftar i zjarrtë,përçeshtjen mbarkombtare shqiptare, “Hero i Popullit”
1 – Babai im, Ukë Arif Ahmeti-Hajdarmataj, në moshën96 vjeçare, që në rini më pat treguar episode tëndryshme për traditat atdhetare e luftarake të të parëvetanë. Sidomos i kam dëgjuar me interes dhe i kamregjistruar në kujtesë ngjarjet e tij rreth figures së ndriturtë “Plakut të maleve” dhe “Dragoit të Dragobisë”, Bajram Curri, Hero i Popullit dhe Nderi i Kombit. Ështëkrenari për të gjithë ne që me emrin e tij, është pagëzuarqyteti i bukur alpin, i cili më parë quhej fshati Kolgecaj. Arif Ahmet Hajdarmataj, gjyshi im, kishte lindur nëfshatin e bukur Zogaj të Malësisë së Gjakovës (Tropojë) në1843 dhe vdiq po aty, në moshën 102-vjeçare. Shtëpiae tij dhe e kushërinjve tanë kanë qenë bazë e sigurtë përstrehimin e Bajram Currit me luftëtarët e tij, sa herë qëatyre u paraqitej nevoja. Po kështu ata morën pjesë nëbetejat e zhvilluara me udhëheqës Bajram Currin në tërëkrahinën e Bytyçit e më gjerë, si në Zogaj, Kam, QafëPrushi, Krumë e Gjakovë. Për këtë arsye vetë Arifi ështëarrestuar e gjykuar nëPrishtinë, ku e kanë dënuar me 101 vjet burg. Aty i vuajti disa vite burgim dhe doli prejandej vetëm kur burgu i Prishtinsë u thye ngademonstruesit kosovarë. Më pas ai erdhi në vendlindje, pranë fshatit Zogaj.
Foto Bajram Curri i vrarë
2 – Siç është e njohur, në dimrin e ashpër 1925, kryetrimin Bajram Curri, i cili kishte dhënë aq shumë, me punën dhe luftën e tij të vendosur e të pandërprerëpër Kosovën e Shqipërinë, e rrethuan në Shpellën e Dragobisë. Ishte pikërisht data 29 mars e atij viti kur pas një qëndrese heroike, ai u vetëvra, për të mos u dorëzuari gjallë në duart e kundërshtarëve të tij zogistë. Porgjithashtu, një këngë popullore dëshmon dhebashkëkohës tregojnë, se është e njohur edhe mundësiaqë atë e prenë në besë, duke krijuar kushtet qëkundërshtarët e tij ta vrisnin atë lehtësisht!? Lajmi ivrasjes së Bajram Begit, siç e quanin malësorët me respekt të veçantë, u përhap kudo, siç thonë, ishte “më iidhtë se zana”. Ai mbërriti edhe në Zogaj dhe nëfamiljen e Arif Hajdarmatajt, kryefamiljar i asaj kohe, sidhe e mbuloi në zi tërë fshatin. Pas vrasjes, trupin e Bajram Currit e zbritën nëpër Grykën e Dragobisë, nëShoshan, Margegaj dhe e lanë, pak kohë, në fshatinKolgecaj, të Malësisë së Gjakovës (Tropojë) Pasaj, atë e hipën në një kalë dhe e nisën, udhës për në Krumë tëHasit, ku ishte qendra e Nënprefekurës. Kur trupi iBajram Currit dhe shoqëruesit e tij mbërritën në Zogaj, aty u bë një ndalesë e paparashikuar, madje e detyruar. I pari u doli atyre përpara Arif Ahmet Hajdarmataj bashkëme Zmajl Zymerin, Rexhep Alinë, Ajdin Zenelin, Bajram Hoxhën e ndonjë tjetër. Sakaq shkëmbyen fjalëpaksa të ashpra, me shoqëruesit e të ndjerit BajramCurri. A na la Begi-a? – iu drejtua atyre Arifi. Po, na la, Arif! – u përgjigjën ata njëzëri. Pra, vdiq dhe “Ora e Malësisë së Gjakovës”, shtoi Arifi me zë të lartë. Ashtuështë, Arif…Bile, Ora e Malësisë së Gjakovës, Kosovëse mbarë Shqipërisë, u përgjigjën disa të posaardhur…Atëherë, ku po e çoni ju trupin e Begit tonë? – iu drejtuaatyre me zë kumbues. Për në Krumë, kështu kemivendosur, u përgjigjën shoqëruesit e tij. Pse kështu, breburra! A doni me na koritë tërë Malësinë e Gjakovës-a? – foli i vendour Arifi. Nuk paska tokë sa për ta shti nëvarr Begin, pa e dërguar atje-a? Pastaj shtoi i vendosur: – Unë dëshiroj që ta varrosim në tokën time, pra këtu nëZogaj. Tokë kam mjaft e nuk më dhimbset aspak. Kështu do të jemi të gjithë si fshat, të nderuar që ta mbajmë këtu Bajram Currin tonë…
Trupin e pajetë të Bajram Currit, Arif Hajdarmataj me bashkëfshatarët e Zogajve e shoqëruan me sy, me dhimbje e lotë, derisa ata u larguan për në Krumë tëHasit…
Për meritat e tij luftarake dhe mbështetjen që i ka dhënëBajram Currit gjatë jetës së tij, Presidenti i Republikë sëShqipërisë e ka dekoruar Arif Hajdarmatajn me medaljee urdhra të ndryshëm. Traditën e tij luftarake e vazhdoiedhe djali i tij e babai im Ukë Arif Hajdarmataj. Ky u rreshtua partizan në radhët e Brigadës XXV Sulmuese, e cila u krijua në Malësinë e Gjakovës (Tropojë).
Foto familja e Bajram Currit Hajrija
3 – Në mbyllje të këtyre kujtimeve, më duket me interestë tregoj edhe diçka tjetër…Në muajin tetor 1962, nëqytetin e Shkodrës zbriti nga Zogajt, Hyrë Islam Hajdarmataj, bashkëshorte e Arif Ahmet Hajdarmatajt.
Ky kishte 10 vajza dhe vetëm 1 djalë, Ukën, pra babaintim, të cilit i la trashëgim disa hektarë tokë, bagëti e bletë. Në atë udhëtim, gjyshja Hyrë vinte që të mëtakonte mua, nipin, pasi ndiqja shkollën pedagogjike përmësues. Kur ajo shkoi te Hoteli “Adriatik”, mësoi se sportelistja ishte bija e vogël e Bajram Currit, praHajria. Kështu, të dyja u përqafuan me përzemërsi. Hajria i tregoi asaj se i iati i fliste vazhdimisht përmikpritjen e mjaft malësorëve, pra dhe atyre të fshatitZogaj, ku veçonte pikërisht shtëpinë e mysafires, Hyrës, me bashkshort Arif Hajdarmatajn. E mallëngjyer Hyriaiu drejtua Hajries: “Po gëzohem sikur të më kishte lindënjë djalë, që u njohëm sonte bashkë dhe që je çika e Begit tone të paharruem…! Ndësa Hajria e përqafoi sinënën e saj dhe iu përgjigj: “Sonte nuk ka hotel përty…!” Sapo e mbaroi punën e asaj mbrëmjeje aty kushërbente, Hajria e mori Hyrën në shtëpinë e saj bujare.
Ibrahim Hajdarmataj Antar i Komitetit Kombwtar O.V.P të LANÇ “NDERI I KOMBIT”
Aktualitet
Rekord në Ballkan/ 11,4 mijë studentë nga Shqipëria studiojnë jashtë, kryesoisht në Itali e GjermaniOpinione
Trazira në Europë, aty ku Perëndimi i trazuar takohet me Lindjen paqësoreAktualitet
Prishtina shtrenjton parkimin, deri në 20 Euro për një ditë në qendërAktualitet
Shqipëria dhe Kosova forcojnë bashkëpunimin për shpëtimin në maleAktualitet
Bota përballet me mungesë financimi prej 30 trilionë Eurosh
Veprimtari kulturore


