—E pikërisht njëri nga frontet e sulmeve, luftës, përvetësimit, tjetërsimit, anatemimit, persekutimit që kanë bërë, po bëjnë e duan të bëjnë armiqtë e përbetuar e të dëshmuar të kombit tonë,ka qen e është lufta kundër këtyre figurave me përmasa kombëtare.
—Pa më të voglin dyshim është ajo se njëra nga këto figura të dijes e patriotizmës shqiptare, me “hir e pahir”, mbetet i palëkundshëm, At. Gjergj Fishta (Paci) i cili si askush tjetër e siguroi vendin e merituar në panteonin e letrave shqipe me veprën e punën e tij.
—E ky vend i patjetërsueshëm në panteonin e letrave shqipe, është siguruar nga At. Gjergj Fishta, si rrallë nga ndokush tjetër, përpos një persekutimi shembullor që i kanë bërë e po i bëjnë armiqtë e kombit shqiptar e shërbëtorët e tyre në këtë vende emrit e veprës së tij, me as më pak e as më shumë se sa mitizimin e atij personaliteti me kontribute reale.
—Jo vetëm kombet e kombësitë e Ballkanit por edhe shumë syresh të tilla të Europës dhe jo vetëm, do e ëndërronin dhe do ta lakmonin për ta patur At. Gjergj Fishta(Paci) poetin e tyre kombëtare, e ne akoma jo sikurse duhet.
—Ky arsyetim nuk është si një qasje ireale sepse edhe pse kombi ynë i vogël në trajtën e tij të shpërbërë në vijimsinw e gjatë historike dhunshëm, veç tjerash përmes hipotezash të arsyeshme (deri sa të jemi të zotët për t`i mbrojtur vlerat e trashëgimin tonë historike, u kemi “dhuruar” shteteve Ballkanikë mirëfilli poetët e tyre kombëtarë, sikurse është rasti i Homerit të Greqisë e Mihai Eminescu i Rumanisë e Turqia-Mehmet Akif Ersoy.
—Po të analizojmë qëndrimet që mbajnë vetëm vendet e Gadishullit Ilirik (më vonë përmes tjetërsimit Gadishulli Ballkanik, e tani në vijimësi konjukturalisht, Ballkani Perëndimor, Lindor etje) karshi poetëve të tyre kombëtarw e vlerësimit të tyre, merret veshe se sa mbrapa e gabim jemi në qëndrimet zyrtare të deritanishme.
—Po të heqim paralele në mes qëndrimeve të shteteve Ballkanike lidhur me poetët e tyre kombëtar, të cilët janë:-Bosnia and Herzegovina: Izet Sarajlić,-3-Bullgaria :Hristo Botev,Ivan Vazov,-Greeqia : Homer, Dionysios Solomos,-Kroacia: Marko Marulić, Miroslav Krleža,-Mali i Zi, Petar II Petrović-Njegoš,-Maqedonia : Kočo Racin, Kole Nedelkovski,-Qypro:Vasilis Michaelides, Demetrios Libertis,-Republika Srpska:Aleksa Šantić,Gordana Kukić,-Romania: Mihai Eminescu,-Serbia: Petar II Petrović-Njegoš, Vladislav Petković Dis, Oskar Davičo,-Slovenia:France Prešeren,-Turqia:Mehmet Akif Ersoy, shihen diferenca të pakrahasueshme.
—Zor se ndonjërit prej tyre tu mungojnë shtëpitw muze e muzeume të posaçme, buste, përmendore, shtatore në sheshe të kryeqyteteve e qytete të tjera, emra rrugësh sheshesh e institucionesh, botimi i korpusit të veprave të tyre, emëtime monedhash me portretin e tyre e mësim i zgjeruar në programet shkollore.
—Kurse muzetë e tyre janë të përcaktuara qartë në axhendat turistike, duke u kthyer në vende pelegrinazhi, vizitash e mbajte aktivitetesh kulturore.
—Për analogji e ironi të së keqes, si në Shqipëri për petët tanë kombëtarë Gjergj Fishta e Naim Frashëri, ashtu edhe në Kosovë për poetët Din Mehmeti, Ali Podrimja, vlerësimi e përkujdesja është minimale dhe e rëndomtë.
—Kurse Fishta në vendin tonë ndonëse “kredencialet” për të qenë i tillë si askush tjetër i ka fituar nga masa e gjerë e lexuesve e adhuruesve të tij që në kohën e persekucionit të fanepsur e fanatik monist, por për ironi të fatit edhe sot e kësaj dite vijon inercia e atij persekucioni, përmes neglizhencave, abandonimit e harresës.
—Pra akoma jemi në kushtet kur tek ne vijon persekutimi i këtij poeti e patrioti shembullor e jo vetëm i cili përmes veprimit, qëndrimit, gjestit, fjalës, shkrimit e veprave të shkruara është e duhet të shërbejnë si model e njësi referimi jo vetëm për sot por në vijimësi për brezat.
—At. Gjergj Fishta (Paci), vetëm me veprën e tij monumentale, “Lahuta e Malsisë”, në të cilën janë materializuar forca e pasha e fjalës së bukur autoktone shqipe, ku është ngjizur tharmi i ngjarjeve të shënuara historike, na bënë të renditemi e të konkurrojmë me kombet e tjera për sa i përket krijimtarisë epike.
— Po ashtu vepra e tij monumentale “Lahuta e Malsisë”, është edhe një “patentë” e Lahutës së “Eposit të Kreshnikëve” për të cilën shqiptarët e tjerë deri në sot janë treguar të pazotët që të mos e ndalonin “përvetësimin” e saje nga Serbët duke e regjistruar në UNESKO si të tyren.
—E kjo sapo ndodh me qëndrimin karshi Fishtës, fatkeqësisht ndodh vetëm tek ne shqiptar si një popull i vogël, por komb i konsiderueshëm tek i cili akoma nuk ka përfunduar procesi i vetëdijesimit si një e i tërë.
—E kjo erë “prapambetje mentale” vijon në një kohë kur për analogji ndër kombet e tjera ka ndodhur e ndodh e kundërta, se kur është nevoja, ata i krijojnë figurat e tyre kombëtare nga hiçi e miti, pa le t`i tresin e t`i abandonojnë ato sikurse ka ndodhur e po ndodh akoma sot e kësaj dite tek ne me këto figura.
—Në një vështrim të përgjithshëm për shumë e shumë gjëra që nuk kemi patur mundësi për t`i arritur si komb që nga thellësitë e shekujve e deri tani në sajë të armiqve tanë të pareshtur, ndjen keqardhje.
—Por për ato arritje “mutative” nga geni ynë të cilat janë anashkaluar e po anashkalohen nga shërbëtorët e armiqve të kombit tonë të cilët i kemi në mes nesh, apo pikërisht për ato të cilat janë sabotuare po sabotohen qëllimisht ndje papajtueshmëri e revoltë.
—E njëri nga këto raste të dukshme armiqësore është “mospërfillja” e njerës nga figurat tona madhore kombëtare Shqiptare, sikurse është At. Gjergj Fishta (Paci) i pakonkurrueshëm deri në sot në stilin e tij i cili është formuar mbi tabanin e gjuhës burimore, autentike, fondamentale të gegërishtes si baza e shqipes.
—Fishta nuk ka nevojë për ne, ne kemi nevojë për Fishtën e madhe.
—Pra sikurse e cekëm edhe më lart, ndodh se kur arrin që të heqësh paralele dhe krijon analogji me kombet e tjera të Gadishullit Ballkanik, për as më pak e as më shumë veçse për qëndrimin e tyre karshi poetëve të tyre kombëtar, të kap marazi dhe krijohet pikëpyetja nëse ne jemi popull i varfër në këso figurash apo më pak i civilizuar për të ditur e të respektojmë veten përmes tyre, por jo, del qartë se kemi vuajtur e po vuajmë nga prijësit tanë mediokër të cilët vinë në kryet jo vetëm të pa merituar por edhe të ndikuar.
—Të vijosh rrugën e arsyetimit duke u bazuar në madhështinë e arritjet e atyre figurave potente të cilat kanë përfaqësuar genin tonë i cili me krijimin e kushteve të përshtatshëm jep kapacitete konkurruese ne renditem ndër të parët, por jo sikurse po ndodh.
—Për Fishtën jo vetëm se e meriton, por për të kemi nevojë që ai ta zënë vendin e merituar në panteonin e letrave shqipe, t`i kthehet vëmendja e munguar e të trajtohet sikurse e meriton.
—Në drejtim të kësaj figura duhet që pa vonesë të ngrihet shtëpia e tij muze në Lezhë e përvetësuar përmes mafies shtetërore, po ashtu muzeu në Shkodër ku ka punuar e nga ku ka kontribuar më së shumti, si dhe pavijon në Muzeun Historik Kombëtar, duke i përfshirë edhe në guidat turistike.
—Në këtë drejtim duhet të veproj edhe Kosova duke e shpallur poet mbarëkombëtar e për hir të asaj të ndërmarrin edhe aksione të tjera.
—Duhet që përmendorja e tij të vendoset jo vetëm në Shkodër por edhe në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë e Prishtinë.
—E meriton që të ketë monedha e pulla poste me portretin e tij, por edhe të zërë vendin e merituar në programet shkollore, universitare si dhe të botohet e plotë vepra e tij dhe studimeve për të.
Qëndrimi për Fishtën është jo vetëm tregues i vetëdijesimit kombëtar, por edhe provë refleksioni për shkëputje nga e kaluara moniste lidhur me qëndrimin karshi kësaj figure e jo vetëm.
1-Albania: Gjergj Fishta, Naim Frashëri
2-Bosnia and Herzegovina: Izet Sarajlić
3-Bulgaria :Hristo Botev,Ivan Vazov
4-Greece : Homer, Dionysios Solomos
5-Kosovo: Din Mehmeti, Ali Podrimja
6)-Kroacia: Marko Marulić, Miroslav Krleža
7-Montenegro: Petar II Petrović-Njegoš
8-Macedonia : Kočo Racin, Kole Nedelkovski
9-Cyprus: Vasilis Michaelides, Demetrios Libertis
10-Republika Srpska:Aleksa Šantić,Gordana Kukić
11-Romania: Mihai Eminescu
12-Serbia: Petar II Petrović-Njegoš, Vladislav Petković Dis, Oskar Davičo
13-Slovenia:France Prešeren
14-Turkey:Mehmet Akif Ersoy
Shtetet e Ballkanit, sipërfaqja dhe numri i banorëve
1-Shqipëria: 28.784 km2,…………………..4.287.000 banorë
2-Kosova 10.887 km2,………………………2.175.000 banorë
3-Greqia: 130. 800 km2, ………………… 10.583.126 banorë
4-Serbia: 77.474 km2,……………………….8.100.000 banorë
5-Bullgaria: 111.000 km2,………………….8.652.745 banorë
6-Bosnja e Her. 51.120 km2,……………….2.607.734 banorë
7-Kroacia 56.538 km2,……………………..5.026.995 banorë
8-Maqedonia 25.713 km2,………………….2.113.866 banorë
9-Mali Zi 15.000 km2,………………………….750.000 banorë