E mërkurë, 18 nëntor 2026

Rubrikat

Mbështet Limit.al

World Holocaust Forum: “Kurrë më!”

Të mos harrohet Holokausti – kurrë më një krim të tillë. Ky debat ishte në qendër të Forumit të Holokaustit në Jeruzalem. Por përkujtimi nuk kaloi pa u trazuar prej përplasjeve politike.

Shtatë shtatore të derdhura në bronz. Fytyrat e tyre shprehin guxim dhe dëshpërim. Skulptura të kujton heronjtë e kryengritjes së hebrejve kundër pushtuesve gjermanë në geton e Varshavës më 1943. Para një muri me tulla të kuqe qendron ky monument në memorialin e Holokaustit Yad Vashem në Jeruzalem.

Yad Vashem – do të thotë në hebraisht një përmendore dhe një emër. Këtë synon memoriali për gjashtë milionë hebrejtë e vrarë gjatë Holokaustit. Në memorial rrëfehen historitë e tyre, përmenden emrat e tyre, përkujtohen ata. “Përpara kësaj përmendoreje qendroj unë si njeri – dhe si gjerman”, thotë presidenti i Gjermanisë Frank-Walter Steinmeier.

Polen Skulptur The Warsaw Ghetto Uprising in Warschau (picture-alliance/NurPhoto/J. Arriens)

Eshtë hera e parë që një president gjerman flet këtu. Steinmeier e mban fjalimin e tij në anglisht, pra ai nuk përdor gjuhën e tij përmes së cilës u formuluan asokohe urdhërat për vrasjen e hebrejve në Europë.

Steinmeier: “I plotësuar prej mirënjohjes”

“75 vjet pas çlirimit të Auzhvicit unë si president gjerman qendroj para jush, i ngarkuar me fajin e madh historik”, thotë Steinmeier, pas tij ndodhen herojtë e kryengritjes së Varshavës në bronz, dhe përballë tij krerët e shteteve nga mbarë bota, përfaqësues të qeverisë së Izraelit – dhe rreth 100 të mbijetuar të Holokaustit. Jam i plotësuar prej mirënjohjes, thotë Steinmeier. “Për dorën e zgjatur të të mbijetuarve, për besimin e njerëzve në Izrael dhe në mbarë botën, për rigjallërimin e jetës hebreje në Gjermani.”

Steinmeier është njëri ndër më shumë se 40 kryetarë shtetesh e qeverishë, që ndodhen në Izrael (23.01) për të marrë pjesë në forumin e pestë të Holokaustit. Ndër ta presidenti rus Vladimir Putin, ai francez Emmanuel Macron dhe nënpresidenti i SHBA-së Mike Pence. Ftesat janë bërë nga fondacioni World Holocaust Forum bashkë me Yad Vashem dhe presidenten e Izraelit Reuven Rivlin.

Synimi i këtij forumi është të kujtohet Holokausti, të luftohet antisemitizmi. Ka qenë gjithmonë misioni ynë të bashkojmë vendet në luftën kundër antisemitizmit, thotë Moshe Kantor, sipërmarrës rus dhe president i kongresit europian të hebrejve, në bisedë për DW: “Pavarësisht nëse këto vende në kohën e luftës kanë qenë pjesë e koalicionit të Hitlerit apo të forcave aleate.”

Paralajmërim nga një fuqi atomike si Irani

Nënpresidenti i SHBA-së Mike Pence në fjalën e tij në Yad Vashem bën lidhjen mes së shkuarës dhe të së tashmes. “Ne duhet të qendrojmë fort të bashkuar kundër një qeverie në botë, për të cilën mohimi i Holokaustit është politikë shtetërore”, bën thirrje Pence. “Bota duhet të qëndrojë fort e bashkuar kundër Republikës Islamike të Iranit.”

Ngjashëm u shpreh edhe kryeministri i Izraelit, Benjamin Netanjahu: “Ne nuk do të lejojmë një Holokaust tjetër! Populli hebre e ka nxjerrë mësimin prej Holokaustit: Ne i marrim seriozisht kërcënimet e atyre, që duan të na shkatërrojnë.” Në bisedat bilaterale Netanjahu para ceremonisë përkujtimore u bëri thirrje miqve shtetërorë që të ushtrojnë presion më të fortë ndaj armikut të Izraelit, Iranit, edhe përmes sanksioneve.

Israel Jerusalem | 75. Jahrestag Befreiung von Auschwitz | World Holocaust Forum | Steinmeier & Netanjahu (Reuters/R. Zvulun)

Grindje për historinë

Presidenti rus Vladimir Putin në fjalimin e tij nuk iu referua kësaj teme. Presidenti rus shmanget nga nxitja e mëtejshme e konfliktit diplomatik me Poloninë në Yad Vashem. Presidenti polak Andrzej Duda e refuzoi ftesën për në Yad Vashem, pasi mësoi, se atij nuk do t’i jepet e drejta e fjalës ndryshe nga Putinit.

Presidenti rus kohët e fundit herë pas here është përpjekur ta interpretojë ndryshe historinë, duke dashur që ta nxjerrë Poloninë si bashkëfajtore në Luftën e II Botërore edhe për Holokaustin. Qeveria konservatore polake në të kundërt nuk do të pranojë aktet e polakëve antisemitistë në kohën e pushtimit gjerman. Një debat historik, që qëndron si hije ndaj ceremonisë përkujtimore në Jeruzalem. E madje kjo sikurse konsiderojnë disa vëzhgues bën që të dalë në plan të dytë thelbi i eventit, mbajtja gjallë e kujtimit për Holokaustin. E pikërisht kujtimi është një qëllim i rëndësishëm për rreth 100 të mbijetuarit e Holokaustit pjesëmarrës në ceremoni në Yad Vashem.

Si i bëhet kur të ketë vdekur edhe i mbijetuari i fundit?

Njërezit si Valter Bingham p.sh., që e ka përjetuar pogromën e nëntorit 1938 në qytetin jugor të Gjermanisë, Mannheim, duke i shpëtuar rrëmbimit prej nazistëve dhe përmes një transporti për fëmijët zbarkuan në Britaninë e Madhe. Ai luftoi si ushtar më 1944 në Normandi kundër gjermanëve, emigroi më 2004 në Izrael.

Walter Bingham Holocaust-Überlebender aus Israel (picture-alliance/dpa/S. Järkel)

I mbijetuari i Holokaustit Valter Bingham

Nuk më kujtohet se çfarë kam ngrënë dje në drekë, thotë 96 vjeçari. Por kujtimi i krimeve të nazizmit është ende i gjallë.

Si mund të ruhet kujtimi pas vdekjes së tij? Pasi të ketë vdekur edhe i mbijetuari i fundit? “Më shumë punë sensibilizuese nëpër shkolla”, thotë Bingham. “Dhe me ditë të tilla si kjo e sotmja, me një ceremoni përkujtimore, si kjo që përjetuam sot në Yad Vashem.”

Të fundit

  1. Aktualitet

    Rekord në Ballkan/ 11,4 mijë studentë nga Shqipëria studiojnë jashtë, kryesoisht në Itali e Gjermani
  2. Opinione

    Trazira në Europë, aty ku Perëndimi i trazuar takohet me Lindjen paqësore
  3. Aktualitet

    Prishtina shtrenjton parkimin, deri në 20 Euro për një ditë në qendër
  4. Aktualitet

    Shqipëria dhe Kosova forcojnë bashkëpunimin për shpëtimin në male
  5. Aktualitet

    Bota përballet me mungesë financimi prej 30 trilionë Eurosh

Më shumë nga Bota