Friuli-Venezia Giulia është një rajon italian me status të veçantë në Italinë veri-lindore, i cili kryeqytet e ka Triesten. Friuli-Venezia Giulia përbëhet nga dy rajone historiko-gjeografike me karakteristika të ndryshme kulturore: Friuli, që përfshin zonat provinciale Pordenone e Udine dhe Venezia Giulia, që përfshin zonat në provincat Trieste dhe Gorizia.
Aviano është lokalitet i provincës Pordenone, në rajonin autonom Friulli-Venezia-Giulia të pjesës veri-lindore të Italisë, vend ku ndodhet edhe njëra nga bazat më të mëdha të NATO-s.
Aviano, vendi nga i cili për 78 ditë rresht shkonin e vinin aeroplan bombardues nga baza ushtarake e NATO-s.
Ishte ky intervenimi më i madh i aleancës më të fuqishme ushtarake që ka njohur ndonjëherë historia për të ndaluar krimet, dhunën dhe spastrimin etnik të shqiptarëve të Kosovës nga Serbia.
Shqiptarët e Kosovës fundi i shekullit të 19 i gjenë në përpjekjet titanike për çlirimin e vendit. Përderisa çlirimtarët ndodheshin në vijat e frontit, popullata e përndjekur ishte me shpresa të thyera, ku vetëm një fije e hollë shprese i mbante gjallë, kur distancën në mes jetës dhe vdekjes e kishin më afër se asnjëherë më parë, ndërkaq shiqimin e kishin drejtuar kah qielli, pritnin e luteshin për shpëtimin!
Pikërisht shpëtimi për shqiptarët e Kosovës filloi nga Aviano (PN-Itali), filloi nga qielli italian në orët e para të 24 marsit të vitit 1999, i cili zgjati plotë 78 ditë e netë pandërprerë.
Në këtë ditë lindi dielli për shqiptarët, lindi shpresa reale që rezultoi me çlirimin e Kosovës nga Serbia.
Ishin forcat ajrore ndërkombëtare që bombarduan për 78 ditë rresht caqet e forcave pushtuese serbe. Për më tepër se befasi, ishte ky një realitet i ri dhe i pa parë deri më tani në këtë pjesë të Evropës dhe botës.
Pak kush e kishte pritur ngritjen e aeroplanëve luftarak nga Aviano, madje as drejtuesit politik të shtetit italian të asaj kohe. Megjithatë ndodhi mrekullia, ajo na erdhi pikërisht nga qielli ashtu siq edhe pritej.
Ushtima e bombarduesve çlirimtar, simfonia më e këndshme për veshët e shqiptarëve
Ishin këto 78 ditë të zhurmshme, të mundimshme dhe pa gjumë për banorët e kësaj pjese të Italisë, mirëpo ushtima e bombarduesve çlirimtarë për shqiptarët e Kosovës ishte simfonia më e këndshme, që paralajmëronte agimin e lirisë, që paralajmëronte çlirimin e vendit nga pushtuesit shekullor.
Gjatë tërë kohës sa zgjatën bombardimet ndaj caqeve serbe, në Aviano vinin e shkonin familje të shumëta shqiptare nga viset e ndryshme të Italisë si dhe nga vendet e tjera Evropiane, për të shijuar kënaqësinë e nisjes së bombardueseve të NATO-s.
Vërtetë ishte kënaqësi e madhe dhe ndjenë e papërshkruar me fjalë të shihje nga afër të ngriheshin në qiellë bombarduesit çlirimtar të atdheut tonë.
Intervenimi i forcave të NATO-s, edhe tani pas 20 viteve, mbetët njëra ndër ngjarjet më madhore në historinë e shqiptarëve në përgjithësi, e në mënyrë të veqantë për shqiptarët e Kosovës.



