E mërkurë, 18 nëntor 2026

Rubrikat

Mbështet Limit.al

TROPOJA, VEND I BUKURISË DHE KRENARISË SHQIPTARE – Nga Hysen Grajçevci

Të shkruaj për Tropojën nuk di nga t’ia filloj e ku të mbaroj! Po, unë do të filloj nga Mic Sokoli, Binak Alia, Ali Ibra, Shaban Binaku, Bajram Curri e brezni burrash, për të vazhduar me traditën e kësaj strehe që ndër shekuj rriti e ruajti atë që duhej rritur e ruajtur deri në ditët e sotme, që ne tani e kemi për lavdi e krenari kombëtare.

Nuk do të hyj në kronologji, por nuk mund të qëndroj i heshtur pa theksuar një të vërtetë të kahershme që është përcjellë si histori në ndeja e kuvende burrash në Kosovë,  ku unë si fëmijë kam mësuar, pa ditur ende mirë shkrim-lexim. Tropoja, kjo zonë gjeografike që në popull njihet edhe si Malësia e Gjakovës e që deri dje me të padrejtë e patëm një ndarje të hekurt e tepër të dhimbshme, një ndarje vëlla e motre, një ndarje nëne nga bijtë e bijat e veta!

Të shkruash për Tropojën e mos të ndalosh në Bujan, te Kulla e Sali Manit i mbetem borxh Tropojës e historisë. Po, unë do të theksoj se pas një varg ngjarjesh politike e ushtarake, Konferenca e Bujanit erdhi si detyrim urgjent i përgjigjes! Pra, Konferenca e Bujanit mblodhi 49 delegatë të të gjitha viseve shqiptare që i përfaqësonin të gjitha shtresat shoqërore të Kosovës si imediat kohe për të kundërshtuar vendimet e Mbledhjes së ll-të të  AVNOJ-it, mbajtur në Jajcë nga data 29-30 nëntor 1943, në të cilën mbledhje ishte vendosur që Kosova të mos pranohet si subjekt i pavarur.

Konferenca e Bujanit doli me një dokument përfundimtar, me Rezolutë të miratuar në Konferencë, në të cilën thuhet: “Kosova dhe Rrafshi i Dukagjinit janë krahinë të banuara me shumicë nga populli shqiptar, i cili, si gjithmonë, ashtu edhe sot, dëshiron me u bashkue me Shqipërinë”. Formulimi i një qëndrimi të tillë, siç thoshte Hajdar Dushi, mbështetej në vetë deklaratat e PKJ-së dhe të KANÇ-it të Jugosllavisë, në të cilat njihej parimi i vetëvendosjes së popujve deri në shkëputje, parim bazë ky i Kartës së Atlantikut, i shpallur solemnisht nga Aleatët e Koalicionit Antifashist. Më poshtë në rezolutë theksohej se lufta e përbashkët me popujt e tjerë të Jugosllavisë kundër okupatorit nazist gjaksuer e rrogtarëve të tij, është e vetmja rrugë për me fitue lirinë, në të cilën të gjithë popujt, pra edhe populli shqiptar, do të kenë mundësi me vetëvendos mbi fatin e tyre, me të drejtën e vetëvendosjes deri në shkëputje.

Dhe pa hy ne detaje, çfarë ndodhi?

Pas çlirimit nga pushtuesit nazifashistë, njësitë partizane, serbe-malazeze, maqedonase, zbatuan shtypje-terror ndaj popullit shqiptar, ndaj fshatrave dhe qyteteve të Kosovës. Krimet më të mëdha ishin në zonat e Karadakut, Prishtinës, Ferizajt, Shkupit, por me shumë krime kishte në zonën e Drenicës, ku OZNA (Opshta Zashtita Naroda) në bashkëpunim me njësitet çetnike vranë e masakruan mbi 4.000 veta dhe dogjën shumë fshatra. Është e njohur Masakra e TIVARIT e vitit 1945 ! Pas përfundimit të Luftës, shqiptarëve nuk iu lejua bashkimi me Shqipërinë.  Kështu  duke anuluar Konferencën e Bujanit, Trojet Shqiptare u ndanë në 4 njësi: Maqedoni, Serbi, Mal të Zi. Kosova mbeti në kuadër të Serbisë, nuk iu lejua Bashkimi në Konferencën e Prizrenit më 8-10 korrik 1945, në të cilën morën pjesë 142 delegatë. Ata të cilët e kundërshtuan pushtetin jugosllav u likuiduan. Kështu, shqiptarët mbetën të ndarë për 54 vjet, deri më vitin 1998-99, kur popullit shqiptar iu imponua lufta e udhëhequr nga djemë dhe vajza të UÇK-së, dalë nga gjiri i popullit!

Gjatë viteve 1939–1945, periudhë gjatë së cilës u zhvillua Lufta e Dytë Botërore, Tropoja ishte e rradhitur në Bllokun e Bashkimit Antifashist, ashtu si e gjithë Shqipëria.

Një ngjarje me shumë rëndësi është edhe Kuvendi i Malësisë së Gjakovës, i cili u mbajt më 28 gusht 1943 në afërsi të Urës së Kolgecajve, në breg të lumit Valbonë e në të cilin u lidh besa ndërmjet të gjithë delegatëve në Kuvend për luftë të përbashkët pa asnjë kompromis kundër pushtuesve fashistë.

Tropoja u çlirua nga pushtuesit më 16 tetor 1944. Tani fillon një periudhë e re, u shtua izolimin e dy pjesëve të ndara të Malësisë së Gjakovës, kjo edhe për faktin se Kosova mbeti nën shtypjen serbe për dhjetëra vite me radhë. Pas luftës në Kosovë të viteve 1998 – 1999, e gjithë Shqipëria dhe veçanërisht Tropoja u bë strehë mikpritëse e mijëra të shpërngulurve nga Kosova, për shkak të gjenocidit serb.

Kur jam këtu nuk mund të anashkaloj faktin se në Luftën e Kosovës, sipas kolonel Dilaver Gaxhajt, zv/shef i Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së, në listat zyrtare figurojnë 129 luftëtarë dëshmorë nga Shqipëria, si pjesëtarë vullnetarë të UÇK-së, duke filluar nga Tahir Mal Sinani e deri në numrin e 39-të ku përfundon numri i dëshmorëve nga Tropoja. Ky numër mund të variojë, po unë deri te ky numër kam përcjellë listat e konfirmuara dhe me këtë rast për të gjithë të rënët po them: LAVDI!

Pa hyrë në bukuritë e Tropojës, Alpeve Veriore Shqiptare dhe Valbonës me ujë kristal, falënderoj  studiuesin, bashkëpunëtorin e palodhur të shkencës e të kulturës, krahun e djathtë të Gazetës së Alpeve  “Tropoja”, mikun Ramiz Lushaj! Falenderoj Portalin Kombëtar Limit.al dhe Tropojen Poetike, ku në gjirin e tyre mbajnë dhe bashkëhapërojnë shumë krijues! Suksese!

SAKRIFICË

Njëqind vjet na e vranë qiellin e diellin vëlla.

Sa rrasa kemi mbjellë në këtë tokë e sa gurë.

Arkiv e bëmë gjirin e nënëlokes – Tokë,

Të freskët ruajtëm gjakun në flamur.

Asht e rrashtë i bartëm në shekuj.

Sakrificë emrin ia vumë Lirisë.

Buzëplasur i thurnim lavde Himnit…

Eshtrat i armuam në themelet e lavdisë.

(Poezi nga vëllimi poetik “Shpresë e përlotur” i Hysen Grajçevcit)

______

Poeti e publiçisti Hysen Grajçevci u lind më 16 prill 1953 në fshatin Hade, komuna e Kastriotit (ish Obiliqi). Shkollën fillore e kreu në vendlindje, të mesmen-Gjimnazin “Ivo Llolla Ribar” (tani “Sami Frashëri”) në Prishtinë, fakultetin e filologjisë – dega letërsi dhe gjuhë shqipe, në Prishtinë. Prej nga mosha rinore është marrë me shkrime tuj botue në shtypin e atëhershëm: “Zëri i Rinisë”, Bota e Re”, “Fjala”. etj.  Vëllimi poetik “Shpresë e Përlotur” është i pari libër i tij (2016) dhe po e përgadit librin e dytë.Tani bashkëpunon me revistash, gazeta e portale nga trevat shqipfolëse, ndër to, edhe me Portalin Kombëtar Limit.Al dhe Gazetën e Alpeve“Tropoja”. Jeton, punon dhe vepron në Fushë-Kosovë dhe Prishtinë.

Të fundit

  1. Aktualitet

    Rekord në Ballkan/ 11,4 mijë studentë nga Shqipëria studiojnë jashtë, kryesoisht në Itali e Gjermani
  2. Aktualitet

    Prishtina shtrenjton parkimin, deri në 20 Euro për një ditë në qendër
  3. Aktualitet

    Shqipëria dhe Kosova forcojnë bashkëpunimin për shpëtimin në male
  4. Aktualitet

    Bota përballet me mungesë financimi prej 30 trilionë Eurosh
  5. Aktualitet

    Turizmi botëror drejt rekordit: 1.57 miliardë mbërritje më 2026

Më shumë nga Zëra